
Banki: Pekao oraz Pekao Bank Hipoteczny nieprawidłowo realizowały obowiązki związane z wakacjami kredytowymi. Obydwa banki skracały okres zawieszenia spłaty kredytu hipotecznego i nieproporcjonalnie wydłużały czas jego spłaty, narażając swoich klientów na podniesienie całkowitego kosztu kredytu. Za te praktyki Prezes UOKiK nałożył na banki łącznie prawie 119 mln zł kary i zobowiązał je do poinformowania o naruszeniach wszystkich poszkodowanych.
Zgodnie z ustawą o finansowaniu społecznościowym dla przedsięwzięć gospodarczych i pomocy kredytobiorcom od sierpnia 2022 r. do końca 2024 r. konsumenci mogli skorzystać z tzw. wakacji kredytowych, czyli zawieszenia spłaty maksymalnie 12 rat kredytu hipotecznego. Celem ustawy była pomoc kredytobiorcom w czasie, kiedy wysokie stopy procentowe spowodowały poważny wzrost wysokości rat kredytów hipotecznych.
Prezes UOKiK od początku obowiązywania przepisów monitorował to, w jaki sposób banki wywiązują się z ustawowych obowiązków. W ramach 17 postępowań wyjaśniających na bieżąco analizował, jak instytucje finansowe wdrażają wakacje kredytowe. W wyniku intensywnych działań Urzędu większość banków zmieniło praktyki niekorzystne dla konsumentów lub utrudniające korzystanie z wakacji kredytowych. Postępowania wobec kilku banków zakończyły się postawieniem zarzutów. Obecnie finał ma postępowanie w sprawie praktyk banków z grupy Pekao – Bank Polska Kasa Opieki SA oraz Pekao Bank Hipoteczny SA.
Obydwa banki w tym samym czasie stosowały ten sam, niezgodny z ustawą, model realizacji wniosków o wakacje kredytowe. Z jednej strony skracały okres zawieszenia spłaty kredytu, z drugiej – nieproporcjonalnie wydłużały okres kredytowania. Za niezgodne z ustawą realizowanie wniosków konsumentów o wakacje kredytowe Prezes UOKiK Tomasz Chróstny nałożył na obydwa banki kary w łącznej wysokości blisko 119 mln zł. Mają też poinformować o stwierdzonych naruszeniach każdego konsumenta, który został nimi dotknięty.
Krótsze wakacje…
W sytuacji kiedy konsument składał wniosek o wakacje kredytowe w ostatnim miesiącu kwartału, w którym przysługiwało zawieszenie opłacania składek, zawieszenia udzielano nie na pełny miesiąc, lecz od dnia złożenia wniosku do końca miesiąca. Dotyczyło to też sytuacji, gdy wniosek obejmował kilka miesięcy, w tym ostatni miesiąc kwartału. Przykładowo: konsument, który 15 marca 2023 r. złożył wniosek o wakacje kredytowe, powinien uzyskać zawieszenie na cały miesiąc. Natomiast bank przyznał mu je na okres od 15 do 31 marca, czyli 17 dni.
…dłuższa spłata
Dodatkowo, nie zważając na krótszy wymiar zawieszenia, banki automatycznie wydłużały okres kredytowania o pełen miesiąc. Oznaczało to, że konsumenci spłacali kredyt dłużej, niż wynikałoby to z faktycznego czasu zawieszenia, a to mogło podnosić całkowite koszty kredytu – w szczególności poprzez naliczone odsetki.
– Możliwość zawieszenia spłaty części rat kredytu hipotecznego miała stanowić realne wsparcie dla kredytobiorców w okresie wysokiej inflacji i skokowego wzrostu kosztów obsługi kredytów. Wydłużanie okresu kredytowania bardziej niż wynikało to z rzeczywistego czasu zawieszenia spłat narażało konsumentów na podniesienie całkowitych kosztów zobowiązania. W efekcie wakacje kredytowe były mniej korzystne, niż nakazywała to ustawa – wyjaśnia Prezes UOKiK Tomasz Chróstny.
Nieprawidłowości z automatu
Działania obu banków miały charakter systemowy i dotyczyły tych klientów, którzy składali wnioski o zawieszenie spłat w trakcie trwania ostatniego miesiąca kwartału lub tych obejmujących więcej niż jeden miesiąc, w tym miesiąc kończący kwartał.
Praktyka obu banków w zakresie nieproporcjonalnego wydłużania okresu kredytowania została zaniechana z dn. 31 grudnia 2023 r., zaś w zakresie skracania okresu zawieszenia spłaty kredytu z dn. 31 grudnia 2024 r.
Kary
Za nieprawidłową realizację wniosków o wakacje kredytowe, banki mają zapłacić kary:
- Bank Polska Kasa Opieki SA – 117 801 000 zł
- Pekao Bank Hipoteczny SA – 1 183 304 zł
Szczegółowe informacje na temat rozstrzygnięć znajdują się w treściach decyzji Prezesa UOKiK. Obie są nieprawomocne. Banki mogą odwołać się od nich do Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów.





– Zachęcam do korzystania z ustawowych wakacji kredytowych, które zostały przyjęte w trosce o gospodarstwa domowe szczególnie dotknięte ekonomicznymi skutkami pandemii. (…) O to rozwiązanie jako Urząd walczyliśmy, w drugiej fali pandemii może się okazać pomocne dla tych konsumentów, którzy dotychczas z niego nie korzystali. To ważne narzędzie wsparcia dla Polaków, które w przeciwieństwie do tzw. bankowych wakacji kredytowych jest rozwiązaniem darmowym – mówi Tomasz Chróstny, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów.
Pamiętaj! Masz prawo do zawieszenia spłaty kredytu (konsumenckiego, hipotecznego i kredytów w rozumieniu art. 69 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe) – zarówno w części kapitałowej, jak i odsetkowej, jeśli w wyniku pandemii straciłeś pracę lub inne główne źródło dochodu. Masz prawo zawiesić spłatę kredytu na okres do 3 miesięcy, bez naliczania odsetek oraz innych opłat – czyli w tym czasie bank nie będzie mógł pobierać żadnych opłat, z wyjątkiem opłat z tytułu składek za umowy ubezpieczenia powiązane z umową kredytu.
– Ustawowe wakacje kredytowe mają pomóc osobom, które w związku z pandemią koronawirusa straciły pracę lub inne główne źródło dochodu. Możliwość zawieszenia spłaty kredytu hipotecznego lub konsumenckiego na trzy miesiące bez ponoszenia z tego tytułu żadnych opłat na rzecz banku będzie dla nich znaczącą ulgą. Przykładowo dla przeciętnego kredytu hipotecznego o wartości 278 tys. zł korzyść może wynieść ok. 1,6 tys. zł, co jest istotną kwotą dla rodziny, która znalazła się w trudnej sytuacji – powiedział Tomasz Chróstny, prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów.



