Kara Prezesa UOKiK dla banku BPH

Prezes UOKiK Tomasz Chróstny uznał za niedozwolone tzw. klauzule spreadowe, stosowane przez bank BPH w aneksach do umów o kredyt hipoteczny.

Po przeprowadzeniu postępowania Prezes UOKiK wydał decyzję wobec banku BPH. Za niedozwolone uznał postanowienia, zgodnie z którymi stosowane przez BPH kursy walut ustalane są w oparciu o „ostatni średni kurs rynkowy”, który stanowi sumę kursów kupna i sprzedaży walut dostępnych na stronie Reuters podzielonych przez dwa. Jednak przepisy, jak i inne obiektywne oraz dostępne źródła nie precyzują czym jest „średni kurs rynkowy”, nie wiadomo również na jaki konkretnie moment bank określa wysokość kursów. Ponadto, adres strony internetowej zawarty w klauzuli (www.reuters.pl) przekierowuje do anglojęzycznej wersji serwisu Reuters.

Prezes UOKiK nałożył na bank BPH karę w wysokości 478 242 zł. Decyzja nie jest prawomocna.

W dotychczasowych ośmiu decyzjach Prezes UOKiK stwierdził abuzywność klauzul przeliczeniowych w aneksach do umów kredytowych. Nałożył na banki kary w łącznej wysokości ponad 143 mln zł. W toku pozostało postępowanie wobec Raiffeisen Bank International AG.

Trzy decyzje UOKiK względem Getin Noble Banku

Prezes Urzędu Tomasz Chróstny wydał trzy decyzje dotyczące Getin Noble Banku. Zakwestionował sposób oferowania obligacji GetBack, niedozwolone klauzule oraz jednostronną zmianę umów.

Decyzje dotyczą uznania klauzul modyfikacyjnych za niedozwolone postanowienia umowne, jednostronnej zmiany umów o kredyt hipoteczny oraz wprowadzania w błąd podczas oferowania obligacji GetBack.

Pierwsza decyzja – jednostronna zmiana umów o kredyt hipoteczny

Zdaniem Prezesa UOKiK Getin Noble Bank wprowadzał konsumentów w błąd, informując o zmianie postanowień umów o kredyt hipoteczny, w tym indeksowanych do franka szwajcarskiego.

Przypomnijmy, że chodzi o listy, które w 2016 r. klienci otrzymali od banku. Wynikało z nich, że bank planuje doprecyzować sposób wyliczania kursów kupna i sprzedaży walut obcych; ponadto bank zastąpił postanowienia o bankowym tytule egzekucyjnym (BTE) zapisami o możliwym obowiązku złożenia oświadczenia o poddaniu się egzekucji w trybie art. 777 kodeksu postępowania cywilnego, co mogłoby wiązać się z koniecznością zawarcia aktu notarialnego i ułatwiłoby bankowi w przyszłości dochodzenie roszczeń.

Za jednostronną zmianę umów o kredyt hipoteczny zbiorowych interesów konsumentów Prezes UOKiK Tomasz Chróstny nałożył karę finansową w wysokości 7 019 640 zł.

Druga decyzja – niedozwolone postanowienia

Prezes UOKiK za niedozwolone uznał postanowienia zawarte we wzorcach umów, dotyczących m.in. wydawania kart płatniczych, udzielania pożyczek, prowadzenia rachunków.

Getin Noble przyznawał sobie prawo do bliżej nieokreślonych modyfikacji umów, gdy np. zmienią się przepisy czy zapadną wyroki sądów. Zastrzegał też, że z ma prawo do zmiany taryfy opłat i prowizji. Zdaniem Prezesa UOKiK, są to zbyt ogólne postanowienia, pod pretekstem których bank może wprowadzać dowolne zmiany.

Trzecia decyzja – obligacje korporacyjne emitowane przez spółkę GetBack

Prezes UOKiK uznał, że GNB wprowadzał konsumentów w błąd podczas oferowania obligacji korporacyjnych emitowanych przez spółkę GetBack. Zdaniem banku, inwestycja miała być bezpieczna, a zysk gwarantowany. Ponadto bank oferował obligacje osobom, które były zainteresowane zwykłymi lokatami.

Skargi od konsumentów, które wpłynęły do UOKiK, potwierdziły, że podczas sprzedaży dochodziło do nieprawidłowości. Zdaniem Prezesa UOKiK bank powinien jasno i zrozumiale informować konsumentów o specyfice produktu, zwłaszcza o ryzyku.

To siódma decyzja w sprawie oferowania i sprzedaży obligacji GetBack, kończąca nasze działania w sprawie GetBack – mówi Tomasz Chróstny, Prezes UOKiK.

Co to oznacza dla konsumentów?

Zgodnie z pierwszą decyzją Prezesa UOKiK konsumenci otrzymają od banku listy informujące o zakwestionowanych praktykach.

Zgodnie z drugą decyzją bank musi wysłać do konsumentów listy, w których poinformuje ich o decyzji i jej skutkach. Może to oznaczać brak możliwości jednostronnej zmiany warunków umownych w przyszłości i zakwestionowanie przez klientów dotychczasowych modyfikacji.

Z kolei zgodnie z trzecią decyzją Prezesa UOKiK Getin Noble Bank ma wypłacić rekompensatę osobom, które nabyły obligacje GetBack za jego pośrednictwem w wysokości 20 tys. zł. O tym komu należy się rekompensata, bank poinformuje w osobnej korespondencji.

Wydane decyzje ułatwiają poszkodowanym dochodzenie roszczeń w sądzie. Po uprawomocnieniu stają się prejudykatem, czyli ustalenia Prezesa Urzędu – co do faktu stosowania przez przedsiębiorcę praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów czy klauzuli niedozwolonej – są dla sądu wiążące.

Decyzje nie są prawomocne.

Ustawowe wakacje od kredytu

Konsumencie, masz kredyt a straciłeś pracę lub inne główne źródło dochodu? Pamiętaj, że możesz bezpłatnie zawiesić spłatę kredytu hipotecznego i konsumenckiego korzystając z „ustawowych wakacji kredytowych”.

Przypomnijmy, kredytobiorcy mogą zawiesić wykonywanie umowy kredytowej, czyli skorzystać z tzw. „ustawowych wakacji kredytowych”, w ramach tarczy antykryzysowej 4.0. przyjętej w czerwcu 2020 r. Z uprawnienia mogą skorzystać ci, którzy po 13 marca 2020 r. w wyniku pandemii stracili pracę lub inne główne źródła dochodu. Maksymalny czas trwania „ustawowych wakacji kredytowych” to trzy miesiące (o długości decyduje kredytobiorca). Jeśli konsument ma kilka kredytów w jednym banku – może zawiesić tylko jeden z nich.

W czasie trwania „ustawowych wakacji kredytowych” instytucja finansowa nie może naliczać odsetek ani pobierać innych opłat, z wyjątkiem opłat z tytułu składek za umowy ubezpieczenia związane z kredytem.

Zachęcam do korzystania z ustawowych wakacji kredytowych, które zostały przyjęte w trosce o gospodarstwa domowe szczególnie dotknięte ekonomicznymi skutkami pandemii. (…) O to rozwiązanie jako Urząd walczyliśmy, w drugiej fali pandemii może się okazać pomocne dla tych konsumentów, którzy dotychczas z niego nie korzystali. To ważne narzędzie wsparcia dla Polaków, które w przeciwieństwie do tzw. bankowych wakacji kredytowych jest rozwiązaniem darmowym – mówi Tomasz Chróstny, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów.

Procedura wnioskowania o „ustawowe wakacje kredytowe”

1. Złóż wniosek o „ustawowe wakacje kredytowe” do instytucji finansowej (możesz skorzystać ze wzoru – pobierz go ze strony finanse.uokik.gov.pl).
2. Zawieszenie wykonania umowy następuje od chwili otrzymania wniosku.
3. W ciągu 14 dni bank potwierdzi, że otrzymał wniosek i zawiesił wykonanie umowy.
4. Jeśli miałeś ubezpieczenie związane z kredytem, bank poinformuje cię o wysokości składki, którą będziesz opłacał.
5. Okres kredytowania i wszystkie terminy przewidziane w umowie kredytu zostaną przedłużone o czas zawieszenia.

Co ważne, jeśli złożyłeś wniosek o „ustawowe wakacje kredytowe” i spełniasz wymogi ich udzielenia bank nie może Ci odmówić. Nie może też zmieniać twojego wniosku – proponując płatne, komercyjne wakacje kredytowe. Pamiętaj też, że bank nie może wymagać od ciebie dodatkowych oświadczeń ani dokumentów, pod rygorem braku akceptacji wniosku o „ustawowe wakacje kredytowe”.

Jeśli spotkałeś się z wyżej wymienionymi działaniami, zgłoś problem UOKiK poprzez adres mailowy monitoring@uokik.gov.pl.