Decyzje Prezesa UOKiK

Prezes Urzędu wydaje decyzje zakazujące stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, decyzje uznające postanowienie wzorca umowy za niedozwolone i zakazujące jego wykorzystywania oraz nakłada karę pieniężną w wysokości do 10 proc. obrotu osiągniętego w roku obrotowym poprzedzającym rok nałożenia kary. W wydawanych decyzjach Prezes UOKiK może również określić środki usunięcia trwających skutków bezprawnej praktyki przedsiębiorcy.

Decyzje Prezesa UOKiK publikowane są na podstawie art. 31 pkt 15 oraz 31b ustawy z 16 lutego 2007 roku o ochronie konkurencji i konsumentów. W uzasadnieniu nie zawierają tajemnicy przedsiębiorstwa, ani żadnych innych informacji chronionych na podstawie odrębnych przepisów. Zgodnie z wskazaną ustawą do zakresu działania Prezesa UOKiK należy m.in. gromadzenie i upowszechnianie orzecznictwa w sprawach z zakresu ochrony konkurencji i konsumentów, w szczególności przez zamieszczanie decyzji Prezesa Urzędu na stronie internetowej Urzędu, w tym udostępnianie oznaczenia stron postępowania.

Decyzje Prezesa UOKiK dotyczą w szczególności:

  • Klauzul niedozwolonych
  • Kontroli koncentracji
  • Nadużywania pozycji dominującej
  • Ochrony zbiorowych interesów konsumentów
  • Ogólnego bezpieczeństwa produktów
  • Porozumień ograniczających konkurencję
  • Przewagi kontraktowej
  • Systemu ocen zgodności
  • Zatorów Płatniczych

Decyzja zobowiązująca – daje możliwość zakończenia postępowania w sprawie praktyk ograniczających konkurencję oraz praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów w drodze decyzji zobowiązującej. Niekiedy pozwala na szybsze zakończenie postępowania. Decyzja ta umożliwia Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów polubowne zakończenie postępowania prowadzonego na podstawie ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, w którym uprawdopodobniono naruszenie prawa. Przedsiębiorca po wszczęciu przez Prezesa UOKiK postępowania w sprawie praktyk ograniczających konkurencję albo praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów może zaproponować zobowiązanie, którego realizacja umożliwi wyeliminowanie praktyki lub jej skutków. Prezes UOKiK może uznać, iż zaproponowane zobowiązanie pozwoli na osiągnięcie tych celów i zobligować przedsiębiorcę do wykonania tych zobowiązań (właśnie w drodze decyzji zobowiązującej). Jest to uprawnienie, nie obowiązek Prezesa UOKiK. Czasem zobowiązanie zaproponowane przez stronę nie jest wystarczające.

Trzy decyzje UOKiK względem Getin Noble Banku

Prezes Urzędu Tomasz Chróstny wydał trzy decyzje dotyczące Getin Noble Banku. Zakwestionował sposób oferowania obligacji GetBack, niedozwolone klauzule oraz jednostronną zmianę umów.

Decyzje dotyczą uznania klauzul modyfikacyjnych za niedozwolone postanowienia umowne, jednostronnej zmiany umów o kredyt hipoteczny oraz wprowadzania w błąd podczas oferowania obligacji GetBack.

Pierwsza decyzja – jednostronna zmiana umów o kredyt hipoteczny

Zdaniem Prezesa UOKiK Getin Noble Bank wprowadzał konsumentów w błąd, informując o zmianie postanowień umów o kredyt hipoteczny, w tym indeksowanych do franka szwajcarskiego.

Przypomnijmy, że chodzi o listy, które w 2016 r. klienci otrzymali od banku. Wynikało z nich, że bank planuje doprecyzować sposób wyliczania kursów kupna i sprzedaży walut obcych; ponadto bank zastąpił postanowienia o bankowym tytule egzekucyjnym (BTE) zapisami o możliwym obowiązku złożenia oświadczenia o poddaniu się egzekucji w trybie art. 777 kodeksu postępowania cywilnego, co mogłoby wiązać się z koniecznością zawarcia aktu notarialnego i ułatwiłoby bankowi w przyszłości dochodzenie roszczeń.

Za jednostronną zmianę umów o kredyt hipoteczny zbiorowych interesów konsumentów Prezes UOKiK Tomasz Chróstny nałożył karę finansową w wysokości 7 019 640 zł.

Druga decyzja – niedozwolone postanowienia

Prezes UOKiK za niedozwolone uznał postanowienia zawarte we wzorcach umów, dotyczących m.in. wydawania kart płatniczych, udzielania pożyczek, prowadzenia rachunków.

Getin Noble przyznawał sobie prawo do bliżej nieokreślonych modyfikacji umów, gdy np. zmienią się przepisy czy zapadną wyroki sądów. Zastrzegał też, że z ma prawo do zmiany taryfy opłat i prowizji. Zdaniem Prezesa UOKiK, są to zbyt ogólne postanowienia, pod pretekstem których bank może wprowadzać dowolne zmiany.

Trzecia decyzja – obligacje korporacyjne emitowane przez spółkę GetBack

Prezes UOKiK uznał, że GNB wprowadzał konsumentów w błąd podczas oferowania obligacji korporacyjnych emitowanych przez spółkę GetBack. Zdaniem banku, inwestycja miała być bezpieczna, a zysk gwarantowany. Ponadto bank oferował obligacje osobom, które były zainteresowane zwykłymi lokatami.

Skargi od konsumentów, które wpłynęły do UOKiK, potwierdziły, że podczas sprzedaży dochodziło do nieprawidłowości. Zdaniem Prezesa UOKiK bank powinien jasno i zrozumiale informować konsumentów o specyfice produktu, zwłaszcza o ryzyku.

To siódma decyzja w sprawie oferowania i sprzedaży obligacji GetBack, kończąca nasze działania w sprawie GetBack – mówi Tomasz Chróstny, Prezes UOKiK.

Co to oznacza dla konsumentów?

Zgodnie z pierwszą decyzją Prezesa UOKiK konsumenci otrzymają od banku listy informujące o zakwestionowanych praktykach.

Zgodnie z drugą decyzją bank musi wysłać do konsumentów listy, w których poinformuje ich o decyzji i jej skutkach. Może to oznaczać brak możliwości jednostronnej zmiany warunków umownych w przyszłości i zakwestionowanie przez klientów dotychczasowych modyfikacji.

Z kolei zgodnie z trzecią decyzją Prezesa UOKiK Getin Noble Bank ma wypłacić rekompensatę osobom, które nabyły obligacje GetBack za jego pośrednictwem w wysokości 20 tys. zł. O tym komu należy się rekompensata, bank poinformuje w osobnej korespondencji.

Wydane decyzje ułatwiają poszkodowanym dochodzenie roszczeń w sądzie. Po uprawomocnieniu stają się prejudykatem, czyli ustalenia Prezesa Urzędu – co do faktu stosowania przez przedsiębiorcę praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów czy klauzuli niedozwolonej – są dla sądu wiążące.

Decyzje nie są prawomocne.

Prezes UOKiK nałożył na Idea Bank kary w wysokości ponad 17,2 mln zł

Idea Bank po raz kolejny naruszył zbiorowe interesy konsumentów przy oferowaniu skomplikowanych produktów finansowych. Podobnie jak wcześniej przy sprzedaży obligacji korporacyjnych spółki GetBack, także tym razem UOKiK stwierdził wprowadzanie konsumentów w błąd i misselling, czyli oferowanie klientom produktów niedostosowanych do ich potrzeb.

Tomasz Chróstny, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów

Tomasz Chróstny, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów

Tomasz Chróstny, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wydał w lipcu cztery decyzje wobec Idea Banku. Trzy z nich dotyczą naruszania praw konsumentów przy oferowaniu: certyfikatów inwestycyjnych emitowanych przez Lartiq (dawniej Trigon), lokat strukturyzowanych oraz ubezpieczeń na życie z ubezpieczeniowymi funduszami kapitałowymi. – Są to skomplikowane i ryzykowne produkty inwestycyjne. Tymczasem Idea Bank nierzetelnie informował m.in. o przyszłych zyskach, gwarancjach czy ryzyku. W efekcie konsumenci mogli zdecydować się na zainwestowanie pieniędzy, nie zdając sobie sprawy z tego, że mogą nie osiągnąć zysku, a nawet stracić pieniądze – powiedział Tomasz Chróstny, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów.

Ponadto Idea Bank proponował certyfikaty inwestycyjne funduszy Lartiq (czyli produkt wysokiego ryzyka) osobom, którym zależało na bezpieczeństwie swoich oszczędności lub co najwyżej były gotowe zaakceptować tylko niewielkie straty. Byli to m.in. dotychczasowi klienci korzystający z tradycyjnych lokat.

– Ostatnia, czwarta decyzja dotyczy niedozwolonych postanowień we wzorcach umów bankowych. Chodzi o tzw. klauzule modyfikacyjne, w których spółka wymienia przyczyny uprawniające ją do zmiany regulaminu lub tabeli opłat. Znalazły się one m.in w umowach na czas określony np. o kredyt konsumencki czy kartę kredytową, w których dochodzi do zadłużenia klienta. Tymczasem takie umowy powinny cechować się trwałością i co do zasady nie mogą być zmieniane. Natomiast w umowach na czas nieokreślony klauzule modyfikacyjne są co prawda dopuszczalne, ale przesłanki do wprowadzania zmian przez Idea Bank zostały sformułowane zbyt ogólnie i pozostawiają spółce dużą swobodę interpretacji – powiedział Tomasz Chróstny, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów.

W sumie Prezes UOKiK nałożył na Idea Bank kary w wysokości ponad 17,2 mln zł. Nakazał ponadto spółce wypłacić po 38 tys. zł rekompensaty konsumentom, którzy nabyli certyfikaty inwestycyjne emitowane przez Lartiq (dawniej Trigon). Ta wypłata chociaż w części pokryje ich straty, a przy tym nie zamyka im drogi do dochodzenia roszczeń w sądzie. Łącznie Idea Bank ma wypłacić konsumentom kilkanaście milionów złotych.