W oczekiwaniu na uchwałę ws. kredytów walutowych

Posted on Category:chf


Sąd Najwyższy odpowie na sześć pytań:

  1. Czy w razie uznania, że postanowienie umowy kredytu indeksowanego lub denominowanego odnoszące się do sposobu określania kursu waluty obcej stanowi niedozwolone postanowienie umowne i nie wiąże konsumenta, możliwe jest przyjęcie, że miejsce tego postanowienia zajmuje inny sposób określenia kursu waluty obcej wynikający z przepisów prawa lub zwyczajów?
  2. Czy w razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie kredytu indeksowanego do takiej waluty umowa może wiązać strony w pozostałym zakresie?
  3. Czy w razie niemożliwości ustalenia wiążącego strony kursu waluty obcej w umowie kredytu denominowanego w walucie obcej umowa ta może wiązać strony w pozostałym zakresie?
  4. Czy w przypadku nieważności lub bezskuteczności umowy kredytowej, w wykonaniu której bank wypłacił kredytobiorcy całość lub część kwoty kredytu, a kredytobiorca dokonywał spłat kredytu, powstają odrębne roszczenia z tytułu nienależnego świadczenia na rzecz każdej ze stron, czy też powstaje jedynie jedno roszczenie, równe różnicy spełnionych świadczeń, na rzecz tej strony, której łączne świadczenie miało wyższą wysokość?
  5. Czy w przypadku nieważności lub bezskuteczności umowy kredytowej z powodu niedozwolonego charakteru niektórych jej postanowień, bieg przedawnienia roszczenia banku o zwrot kwot wypłaconych z tytułu kredytu rozpoczyna się od chwili ich wypłaty?
  6. Czy, jeżeli w przypadku nieważności lub bezskuteczności umowy kredytowej którejkolwiek ze stron przysługuje roszczenie o zwrot świadczenia spełnionego w wykonaniu takiej umowy, strona ta może również żądać wynagrodzenia z tytułu korzystania z jej środków pieniężnych przez drugą stronę?

Rozstrzygnięcie będzie uchwałą.
Zdaniem Prezesa UOKiK Tomasza Chróstnego, uchwała będzie korzystna dla konsumentów – rozwieje bowiem wątpliwości pojawiające się przy rozliczaniu umów zawierających niedozwolone postanowienia umowne. Więcej na ten temat w komunikacie prasowym UOKiK >>>

Kolejne orzeczenie ws. terminu przedawnienia roszczeń o wypłatę wartości wykupu

Posted on Category:ufk
Roszczenia o wypłatę wartości wykupu ubezpieczenia w polisach na życie z ufk, nie stanowiącej kosztów udzielonej ochrony ubezpieczonej, przedawniają się po sześciu latach, zgodnie z terminem określonym w art. 118 k.c.
Sąd Najwyższy miał do rozstrzygnięcia, czy do roszczenia o wypłatę części wartości wykupu, zatrzymanego przez ubezpieczyciela na podstawie abuzywnych postanowień umowy ubezpieczenia na życie z funduszem kapitałowym, przysługującego ubezpieczającemu lub ubezpieczonemu będącemu konsumentem przeciwko ubezpieczycielowi, ma zastosowanie trzyletni termin przedawnienia zgodnie z przepisem art. 819 § 1 k.c. czy termin dziesięcioletni zgodnie z przepisem art. 118 k.c.
7 grudnia 2018 r. w uchwale (sygn. akt III CZP 61/18) SN orzekł, że roszczenie o wypłatę wartości wykupu ubezpieczenia, która nie stanowi kosztów udzielonej ochrony, w polisie z ufk, przedawnia się w terminie określonym w art. 118 k.c., czyli po sześciu latach lub po trzech dla roszczeń o świadczenia okresowe i roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej.
Art. 118. k.c. Terminy przedawnienia roszczeń
Jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi sześć lat, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej – trzy lata. Jednakże koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin przedawnienia jest krótszy niż dwa lata.
Lista tagó

Kolejny wyrok dotyczący niedozwolonych klauzul

Posted on Category:ufk
Sąd Najwyższy uznał, że niedozwoloną praktyką jest brak wskazania w umowie ubezpieczeniowej sposobu ustalania opłat likwidacyjnych. Orzekł także, że słuszne było nakazanie towarzystwu ubezpieczeniowemu zwrotu składek klientowi oraz opublikowanie oświadczeń w gazetach o tym, że warunki umów dotyczące opłaty likwidacyjnej wprowadzały konsumentów w błąd (wyrok z 28 września 2018 r., sygnatura akt I CSK 179/18).
Sprawa dotyczy umowy ubezpieczeniowej z funduszem kapitałowym (tzw. polisolokaty) zawartej z TU AXA Życie. Klient został poinformowany przez doradcę finansowego Open Finance, że jest to produkt inwestycyjny, a nie ubezpieczeniowy. Po dwóch latach zaprzestał wpłacania comiesięcznych składek i towarzystwo ubezpieczeniowe rozwiązało umowę, zachowując 100 proc. wpłat. Klient natomiast otrzymał 1,9 proc. tej sumy.
W pozwie klient dowodził, że umowa ta była od początku nieważna przez rażąco wysokie opłaty, które stanowiły nieuczciwą praktykę rynkową. Ponadto zażądał także publikacji w kilku gazetach ogólnopolskich, że firma dopuszczała się naruszeń na szkodę klienta, gdyż nie informowała ich właściwie o skutkach rozwiązania umowy.
Sądy I i II instancji orzekły na korzyść klienta, zobowiązując zakład ubezpieczeń do wypłaty mu pełnej kwoty wpłaconej podczas trwania umowy, a także do publikacji w dwóch ogólnopolskich dziennikach oświadczenia mówiącego, iż postanowienia umów, dotyczące opłaty likwidacyjnej, wprowadzały klientów w błąd. Sądy uznały ponadto, że klauzule zawarte w umowie były sprzeczne z dobrymi obyczajami, a klient nie miał wpływu na ich treść.
Sąd Najwyższy zgodził się z poprzednimi wyrokami. Potwierdził jednocześnie, że umowa, której dotyczyła sprawa, miała charakter mieszany – ubezpieczeniowo-inwestycyjny, czyli nie była to typowa umowa ubezpieczenia na życie. Podkreślił również, że nieuwzględnienie w umowie wszystkich elementów dotyczących potrącania opłat likwidacyjnych stanowi nieuczciwą praktykę rynkową i zaznaczył, że nie wystarczy odsyłać klientów do tabel opłat.
Podtrzymując decyzję sądów o publikacji oświadczenia w prasie, SN ocenił, że będzie miało ono charakter informacyjno-prewencyjny i pozwoli wyeliminować niedozwolone praktyki towarzystw ubezpieczeniowych.
Co istotne, na mocy porozumienia Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów i TU AXA Życie, opłata likwidacyjna w umowach TU wynosi aktualnie 25 proc.

UFK mają charakter mieszany

Posted on Category:ufk
Sąd Najwyższy uznał, że umowy z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym (tzw. uefki) mają charakter mieszany, czyli inwestycyjno-ubezpieczeniowy. To bardzo korzystne orzeczenie dla klientów posiadaczy polis. Oznacza, że termin przedawnienia roszczeń o wypłatę wartości wykupu ubezpieczenia dla umów z UFK wynosi dziesięć lat, zgodnie z art. 118 kc (po nowelizacji, która obowiązuje od 9 lipca 2018 r., okres ten został skrócony do sześciu lat), a nie trzy lata, jak to wynika z przepisów dotyczących umów ubezpieczenia (czas przedawnienia roszczeń z tytułu umów ubezpieczeniowych).
Trzy uchwały SN z 10 sierpnia 2018 r. (sygn.: III CZP 13/18, III CZP 20/18, III CZP 22/18) wskazują, że  umowy z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym to tzw. umowy mieszane – ubezpieczeniowo-inwestycyjne.
Zdaniem Sądu, w przypadku takich umów wartość wykupu nie stanowi kosztu udzielanej ochrony ubezpieczeniowej. W uefkach kluczowe znaczenie ma bowiem ich inwestycyjny charakter – duża część składek lokowana jest w fundusze kapitałowe. Aspekt ubezpieczeniowy jest zatem drugorzędny. Stąd w opinii Sądu Najwyższego w kwestii roszczeń związanych z wypłatą wartości wykupu polisy mają zastosowanie ogólne przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące przedawnienia roszczeń (art. 118 k.c.), a nie przepisy o przedawnieniu roszczeń dla umów ubezpieczenia (art. 819 k.c.).
Uchwały SN są kluczowe dla osób, które przed czasem rozwiązały umowy na polisy na życie z UFK i z tego tytułu mają roszczenia związane z tzw. wartością wykupu polisy.
Co to oznacza dla klientów ubezpieczycieli?
Klienci towarzystw ubezpieczeniowych, którzy w przeszłości (do 9 lipca 2018 r.) rozwiązali tego typu umowy – przez co ponieśli koszty opłat likwidacyjnych – mają 10 lat na ubieganie się o zwrot wartości wykupu. Zanim SN wydał uchwały, było to przedmiotem licznych dyskusji. W takich sprawach konsumenci mogli liczyć na wsparcie Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, który już wcześniej prezentował stanowisko analogiczne do stanowiska SN. Do tej pory Prezes UOKiK wydał 23 decyzje dotyczące sprzedaży polis z ufk i zawarł porozumienia z 17 ubezpieczycielami.
Klientów, którzy rozwiązali umowę z ubezpieczycielem po 9 lipca 2018 r. i ponieśli w związku z tym straty, obowiązuje sześcioletni okres przedawnienia.
Szacuje się, że osób poszkodowanych przez TU z tytułu wcześniejszego rozwiązania umowy z ubezpieczeniem kapitałowym jest kilkadziesiąt tysięcy. Straty indywidualnych klientów wynoszą średnio od 10 do 15 tys. zł.
Znamy póki co ustne uzasadnienie wyroków Sądu Najwyższego. Ostateczne rozstrzygnięcie przyniesie pisemne uzasadnienie SN.

Orzeczenie SN ― wsparcie dla konsumentów w walce sądowej z instytucjami finansowymi stosującymi nieuczciwe postanowienia umowne

Posted on Category:chf
Sąd Najwyższy orzekł, że oceny abuzywności klauzuli dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy. Co to oznacza dla konsumentów? Przede wszystkim dzięki temu łatwiej im będzie przed sądem dochodzić swoich roszczeń, zwłaszcza w sprawach dotyczących kredytów i pożyczek odnoszących się do CHF oraz ubezpieczeń z ufk.
Sąd Najwyższy w uchwale III CzP 29/1 z 20 czerwca 2018 r., wydanej na wniosek Rzecznika Finansowego, uznał, że oceny, czy postanowienie umowne jest niedozwolone (art. 385[1] § 1 k.c.), dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy.
Powyższe stanowisko Sadu Najwyższego jest zbieżne ze stanowiskiem Prezesa UOKiK, który wskazywał, że abuzywność klauzul umownych, a w konsekwencji braku związania konsumentów tymi postanowieniami powinna być rozpatrywana na chwilę zawarcia umowy.
Uchwała potwierdza ugruntowane w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej stanowisko, że dla oceny niedozwolonego charakteru danego postanowienia umownego bez znaczenia pozostaje sposób jego wykonywania.

Wyrok TSUE dotyczący klauzul niedozwolonych

Posted on Category:chf
21 grudnia 2016 r. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) wydał wyrok w sprawie dotyczącej artykułu ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów mówiącego o stosowaniu niedozwolonych postanowień we wzorcach umów. Orzeczenie potwierdza zgodność z prawem unijnym przepisów ustawy oraz prawidłowość ich dotychczasowej interpretacji przez UOKiK

Stan faktyczny sprawy

Wyrok zapadł w związku z pytaniem prejudycjalnym Sądu Apelacyjnego w Warszawie. Rozpoznawał on sprawę z odwołania przedsiębiorcy prowadzącego biuro podróży. Urząd wydał decyzję uznającą stosowanie – wpisanych do rejestru – niedozwolonych postanowień we wzorcu regulaminu przedsiębiorcy za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów i nałożył karę pieniężną. Sprawy sądowe, w wyniku których kwestionowane klauzule znalazły się w rejestrze, toczyły się wobec innych przedsiębiorców turystycznych, nie spółki objętej decyzją.
Niedozwolone postanowienia, inaczej zwane klauzulami abuzywnymi, są publicznie dostępne w rejestrze klauzul niedozwolonych. Zawiera on zabronione postanowienia umowne, jakie stosowali przedsiębiorcy z różnych branż, m.in. finansowej, telekomunikacyjnej czy ubezpieczeniowej, niewiążące na mocy wyroku Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów.

Pytanie prejudycjalne

Pytanie prejudycjalne dotyczyło zgodności z prawem unijnym art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Przepis ten umożliwia Urzędowi stwierdzenie praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów wobec przedsiębiorcy stosującego postanowienie wpisane do rejestru w sytuacji, gdy nie był on stroną postępowania o uznanie postanowienia za niedozwolone.
Wątpliwości sądu pytającego wzbudzał fakt, że przedsiębiorca taki nie ma możliwości przedstawienia argumentu braku niedozwolonego charakteru danych postanowień i tym samym jest pozbawiony prawa do bycia wysłuchanym. W związku z tym, TSUE badał także, czy krajowe przepisy mogą być niezgodne z art. 47 Karty praw podstawowych, statuującym prawo do skutecznego środka prawnego i dostępu do bezstronnego sądu.

Treść wyroku TSUE

Trybunał Sprawiedliwości uznał jednak, że przepisy prawa unijnego nie stoją na przeszkodzie, by stosowanie postanowień wzorców umów o treści tożsamej z treścią postanowień wpisanych do krajowego rejestru mogło zostać uznane za działanie bezprawne w stosunku do innego przedsiębiorcy. Dotyczy to sytuacji, gdy nie brał on udziału w postępowaniu, w wyniku którego owo postanowienie wpisano do rejestru.
Działanie takie może też stanowić podstawę nałożenia kary pieniężnej. Warunkiem jest, by przedsiębiorcy przysługiwał środek prawny zarówno przeciwko decyzji uznającej tożsamość porównywanych postanowień, jak i decyzji ustalającej kwotę kary pieniężnej.

Wnioski

Orzeczenie TSUE potwierdza zatem zgodność z prawem unijnym przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów w omawianym zakresie, a także prawidłowość ich interpretacji przez Urząd.

Przepisy polskiego prawa

Zgodnie z art. 24 ust. 2 pkt 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów stosowanie postanowień wzorców umów, które zostały wpisane do rejestru postanowień wzorców umowy uznanych za niedozwolone, stanowi praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów. Taka praktyka jest zagrożona karą pieniężną w wysokości do 10 % obrotu przedsiębiorcy osiągniętego w roku poprzedzającym rok nałożenia kary.
Do 17 kwietnia 2016 r. podstawą wpisania postanowienia do rejestru był wyrok Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów (SOKiK). Powództwo miał możliwość wnieść każdy, kto mógłby zawrzeć umowę zawierającą kwestionowane postanowienie. W razie uwzględnienia powództwa, SOKiK zakazywał wykorzystywania postanowienia, a po uprawomocnieniu się wyroku Urząd wpisywał je do rejestru.
Urząd z kolei kwestionował stosowanie postanowień wpisanych do rejestru, niezależnie od tego, czy wyroki, na podstawie których dokonano wpisu, zapadły przeciwko kontrolowanym, czy innym przedsiębiorcom. Oceniając możliwość postawienia zarzutu stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów UOKiK badał tożsamość porównywanych klauzul oraz cel ich stosowania. Literalna zbieżność treści porównywanych postanowień (użyte sformułowania) nie miała decydującego znaczenia. Ważna była tożsamość negatywnych dla konsumenta skutków i zakres ich oddziaływania. Przedsiębiorca mógł jednak zakwestionować zarówno przypisanie mu stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów, jak i wysokość nałożonej kary pieniężnej składając odwołanie do SOKiK. To inicjowało cywilny spór sądowy pomiędzy Urzędem a przedsiębiorcą.

Zmiana systemu abstrakcyjnej kontroli wzorców umów

Po 17 kwietnia 2016 r. zmienił się system kontroli postanowień wzorców umów, co nastąpiło w związku z wejściem w życie przepisów nowelizujących m.in. ustawę o ochronie konkurencji i konsumentów.
Obecnie kontrola postanowień wzorców umów (tzw. kontrola abstrakcyjna) należy do Prezesa Urzędu i jest dokonywana w toku postępowania administracyjnego. Wydana w jego wyniku decyzja, dostępna w bazie decyzji, także podlega zaskarżeniu. W jego efekcie dalsza kontrola może być przeprowadzona przez SOKiK, Sąd Apelacyjny w Warszawie, a w razie wniesienia skargi kasacyjnej, przez Sąd Najwyższy.
Rejestr klauzul niedozwolonych będzie funkcjonował przez dziesięcioletni okres przejściowy. Będą wpisywane do niego wyłącznie te niedozwolone postanowienia, które SOKiK zakwestionuje w sprawach toczących się na dzień zmiany przepisów. Rejestr nie będzie jednak uzupełniany o postanowienia zakwestionowane przez UOKiK. Przez ten okres, Urząd zachowuje uprawnienie do wszczęcia postępowania w sprawie stosowania praktyki naruszającej zbiorowe interesy konsumentów wobec przedsiębiorcy stosującego we wzorcach umów postanowienia wpisane do rejestru.
Aktualnym źródłem wiedzy o niedozwolonych postanowieniach umownych jest wspomniana baza decyzji Prezesa UOKiK.
Sygnatura sprawy: C-119/15
Plik do pobrania: Ulotka – Klauzule abuzywne