Co dzieje się z moimi oszczędnościami, kiedy bank upada?

W sytuacji upadku banku instytucją powołaną do ochrony zgromadzonych w nim depozytów, jest Bankowy Fundusz Gwarancyjny. Gwarantuje on zwrot 100 % oszczędności każdej osobie, będącej właścicielem depozytów, która posiada środki pieniężne o równowartości nie wyższej niż 100 000 euro. Środki pieniężne zgromadzone w danym banku niezależnie od tego na ilu rachunkach je zgromadzono są traktowane jako jeden depozyt.

Do obliczenia wartości euro w złotych przyjmuje się kurs średni z dnia spełnienia warunku gwarancji, ogłaszany przez Narodowy Bank Polski. Limit kwoty gwarantowanej przez Bankowy Fundusz Gwarancyjny obejmuje środki zgromadzone na rachunkach według stanu na dzień spełnienia warunku gwarancji łącznie z odsetkami naliczonymi do tego dnia. Zgodnie z ustawą o bankowym funduszu gwarancyjnym, systemie gwarantowania depozytów oraz przymusowej restrukturyzacji, w przypadku banku dzień spełnienia warunku gwarancji oznacza dzień zawieszenia działalności banku wskazany w decyzji Komisji Nadzoru Finansowego i ustanowienia zarządu komisarycznego, o ile nie został on ustanowiony wcześniej, oraz wystąpienia do właściwego sądu z wnioskiem o ogłoszenie upadłości lub dzień wystąpienia przez Fundusz do właściwego sądu z wnioskiem o ogłoszenie upadłości.

Co dzieje się z moimi rachunkami bankowymi (np. ROR), kiedy upada bank?

Zgodnie z ustawą prawo upadłościowe, umowy rachunku bankowego z dniem ogłoszenia upadłości banku ulegają rozwiązaniu, z tym że oprocentowanie rachunków bankowych jest naliczane do dnia ogłoszenia upadłości banku. Dotyczy to m.in. najczęściej zawieranych przez konsumentów umów rachunku oszczędnościowo-rozliczeniowego. W takim przypadku, w celu zapewnienia możliwości dalszego otrzymywania świadczeń lub środków pieniężnych na rachunek bankowy (np. z tytułu wynagrodzenia, zasiłku, emerytury etc.), niezbędne będzie założenie nowego rachunku w innym banku i powiadomienie o tym fakcie odpowiednich podmiotów, które dotychczas zasilały nasze konta (np. pracodawcę lub ZUS).

Równocześnie, zgromadzone na rachunkach bankowych środki pieniężne podlegają ochronie do łącznej równowartości 100 000 euro. Również rachunki wspólne objęte są gwarancjami Bankowego Funduszu Gwarancyjnego. W takim przypadku kwota gwarantowana wyliczana jest odrębnie dla każdego ze współposiadaczy rachunku. Sytuacja ta może dotyczyć m.in. małżonków posiadających wspólne konto.

Co dzieje się z moim inwestycjami, kiedy upada bank?

Nie wszystkie produkty inwestycyjne oferowane przez banki są objęte gwarancjami Bankowego Funduszu Gwarancyjnego. Podstawowym kryterium w takim przypadku jest ustalenie podmiotu, z którym konsument zawiera umowę. Gwarancją nie są objęte produkty inwestycyjne, w których bank występuje wyłącznie w charakterze pośrednika. Będzie to dotyczyło w szczególności nabycia jednostek funduszu inwestycyjnego lub lokat strukturyzowanych w formie polisy ubezpieczeniowej. W razie jakichkolwiek wątpliwości powinniśmy się upewnić przed zawarciem umowy, czy powierzone przez nas środki objęte są gwarancją Bankowego Funduszu Gwarancyjnego.

Obligacje podporządkowane to instrumenty finansowe, którym towarzyszy podwyższone ryzyko związane z możliwością ich wykorzystania w procesie restrukturyzacji i uporządkowanej likwidacji banku. Jeśli bank, który wyemitował te obligacje, będzie miał poważne problemy finansowe, to inwestor może nie odzyskać częsci lub nawet całości swoich środków. Jego roszczenia będą zaspokajane na końcu, czyli po wszystkich innych wierzycielach banku, pod warunkiem, że zostaną jakieś pieniądze do podziału. Należy podkreślić, że pieniądze ulokowane w obligacjach podporządkowanych nie podlegają ochronie, jaką są objęte np. depozyty bankowe, czyli gwarancjom BFG.

Z tych względów obligacje podporządkowane nie są produktem odpowiednim dla inwestora indywidualnego, szczególnie dysponującego niewielkimi zasobami pieniężnymi. Instrumenty te nie powinny stanowić znaczącej części portfela inwestycyjnego przeciętnego konsumenta, który nie może dywersyfikować ryzyka inwestycyjnego.

Jeśli z jakichś względów konsument ulokował znaczącą część swoich pieniędzy w obligacjach podporządkowanych, powinien rozważyć czy w miarę możliwości nie zredukować swojego zaangażowania w te instrumenty. W tym celu należy skontaktować się z podmiotami, za pośrednictwem których doszło do nabycia obligacji. Każdy klient ma prawo oczekiwać od tych instytucji rzetelnych i pełnych informacji oraz odpowiedzi na swoje pytania lub wątpliwości. Najlepiej, gdy informacje te przkazywane są konsumentowi w trwałej formie, np. pisemnej czy emailowej.

Co dzieje się z moim kredytem hipotecznym lub konsumenckim, kiedy bank upada?

Upadłość banku nie oznacza umorzenia zobowiązania kredytowego. Dotyczy to zarówno kredytu hipotecznego, jak i kredytu konsumenckiego. Konsumenci powinni nadal spłacać zobowiązanie zgodnie z harmonogramem spłaty kredytu, na rachunek widniejący w umowie kredytowej, o ile bank oddał środki pieniężne do dyspozycji kredytobiorcy. Jeśli do dnia ogłoszenia upadłości banku nie nastąpiło oddanie środków pieniężnych do dyspozycji kredytobiorcy to zgodnie z ustawą prawo upadłościowe ww. umowy ulegają rozwiązaniu z dniem ogłoszenia upadłości.

Co jeśli mój deweloper ma rachunek powierniczy w banku, który ma problemy finansowe, upada?

Zgodnie z art. 26 ust. 2 ustawy z dnia  10 czerwca 2016 r. o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym, systemie gwarantowania depozytów oraz przymusowej restrukturyzacji (dalej: „ustawa o BFG”) w przypadku rachunków powierniczych deponentem jest powierzający a nie powiernik. Oznacza to, że w przypadku MRP deponentem staje się każdy z nabywców, który wpłacił środki na MRP, korzystając z odrębnego limitu gwarancyjnego (w wysokości do 100 000 euro). W związku z tym, w przypadku upadłości banku środki znajdujące się na MRP w momencie upadłości banku (bez względu na jego rodzaj) zostają zwrócone nabywcom w wysokości nieprzekraczającej ww. limitu.

W przypadku OMRP w sytuacji upadłości banku nabywca otrzyma od BFG zwrot części wpłaconych przez siebie środków znajdujących się w momencie upadłości na tym rachunku, oczywiście w kwocie nie przekraczającej równowartości ww. limitu gwarancyjnego. Należy pamiętać, że w przypadku OMRP pozostała część środków nabywców będzie mogła zostać już wcześniej wypłacona deweloperowi na poczet zakończonego etapu przedsięwzięcia deweloperskiego (mówiąc obrazowo wypłacone środki zostały już „wbudowane” przez dewelopera w nieruchomość).

W przypadku ZMRP, kwoty zgromadzone na tym rachunku są w wysokości wpłaconej przez nabywcę (w zależności od etapu może to być nawet 100 ceny% lokalu/ domu). Zatem w sytuacji upadłości banku prowadzącego ZMRP nabywca otrzyma od BFG zwrot wszystkich wpłaconych przez siebie środków, o ile ich wysokość nie przekracza ww. limitu gwarancyjnego. Kwoty przekraczające ww. limit gwarancyjny nie zostaną zwrócone nabywcy przez BFG. Nabywca zgodnie z art. 27 ustawy o BFG jest uprawniony do dochodzenia od podmiotu objętego systemem gwarantowania (banku prowadzącego MRP) roszczeń ponad wyżej określony limit gwarancyjny. Następuje to jednak na ogólnych zasadach i polega w szczególności na zgłoszeniu roszczenia do masy upadłości banku.

Należy jednocześnie pamiętać, że w sytuacji, gdy nabywca posiada jednocześnie w tym samym banku, który prowadzi MRP (bez względu na jego rodzaj), prywatne konto bankowe (np. ROR, konto oszczędnościowe) przedmiotowy limit nie podlega zsumowaniu. Nabywca otrzyma wówczas zwrot jedynie do wysokości kwoty nieprzekraczającej 100 000 euro. Jeśli jednak umowę deweloperską zawrą dwie osoby (np. małżonkowie) to limit gwarancyjny w odniesieniu do środków zgromadzonych na MRP sumuje się.

Upadłość banku nie ma wpływu na byt prawny umowy deweloperskiej, która nadal obowiązuje.  Pomimo, że obecnie obowiązujące przepisy ustawy z dnia 16 września 2011 r. o ochronie praw nabywcy lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego nie regulują tej kwestii, w takim przypadku deweloper powinien zawrzeć umowę o prowadzenie MRP z nowym bankiem.

Gdzie uzyskam pomoc w sytuacji upadku, problemów finansowych mojego banku?

O udzielenie pomocy powinieneś zwrócić się do swojego banku.

Potrzebne informacje możesz również znaleźć na stronie: Bankowego Funduszu Gwarancyjnego: https://www.bfg.pl/.

Rzecznik Finansowy

W sprawach finansowych możesz również skorzystać z bezpłatnej pomocy Rzecznika Finansowego:

Al. Jerozolimskie 87, 02-001 Warszawa

nr tel. 22 333 73 26, 22 333 73 27, nr faks 22 333 73 29

Do zadań Rzecznika Finansowego należy podejmowanie działań w zakresie ochrony klientów podmiotów rynku finansowego, których interesy reprezentuje. Szczegółowe informacje dostępne są na stronie Rzecznika Finansowego https://rf.gov.pl/.

Miejski/Powiatowy Rzecznik Konsumentów

Możesz zwrócić się o bezpłatną pomoc do miejskiego (powiatowego) rzecznika konsumentów, działającego odpowiednio przy urzędach miast lub przy starostwach powiatowych w miejscu twojego zamieszkania. Do zadań rzeczników konsumentów należy między innymi zapewnienie bezpłatnego poradnictwa konsumenckiego i informacji prawnej w zakresie ochrony interesów konsumentów.

Na stronie https://uokik.gov.pl/ w zakładce: „Konsumencie, masz problem? Znajdź pomoc w swoim mieście”, znajdziesz wyszukiwarkę, która ułatwi Ci ustalenie danych teleadresowych najbliższego dla Ciebie rzecznika konsumentów.

Gdzie powinienem się zgłosić i co powinienem zrobić w sytuacji upadku banku w ramach tzw. pierwszych kroków?

Jeżeli dowiedziałeś się o upadłości Twojego banku, w pierwszej kolejności sprawdź komunikaty zamieszczane na stronie internetowej Bankowego Funduszu Gwarancyjnego (https://www.bfg.pl/). Bankowy Fundusz Gwarancyjny informuje o sposobach i terminie wypłaty środków gwarantowanych dla klientów banku w przypadku jego upadłości. Z komunikatu dowiesz się m.in. w placówkach których banków i w jakim okresie możesz odebrać środki. Poza stroną internetową informację o sposobie i terminie wypłaty gwarantowanych środków Bankowy Fundusz Gwarancyjny ogłasza w dzienniku o zasięgu ogólnopolskim. Do odbioru pieniędzy potrzebny będzie Ci dowód osobisty bądź inny dokument tożsamości. Jeżeli termin wypłaty środków w placówkach banków wskazany przez Bankowy Fundusz Gwarancyjny już minął, sprawdź w komunikacie, w jaki sposób możesz otrzymać zwrot swoich pieniędzy bezpośrednio od Bankowego Funduszu Gwarancyjnego.

Bankowy Fundusz Gwarancyjny zapewnia wypłatę środków stanowiących co do zasady równowartość 100 000 euro (kwota ta dotyczy Twoich łącznych oszczędności w danym banku, niezależnie od liczby posiadanych w nim rachunków). Zwrotu pieniędzy w kwocie przekraczającej ten limit możesz dochodzić w postępowaniu upadłościowym bezpośrednio od upadłego banku. Wymaga to zgłoszenia wierzytelności sędziemu-komisarzowi w terminie wskazanym w postanowieniu o ogłoszeniu upadłości banku. Wzór wniosku o zgłoszenie wierzytelności znajdziesz na stronie Ministerstwa Sprawiedliwości: https://www.ms.gov.pl/pl/restrukturyzacja-i-upadlosc/wzory-stosowane-w-postepowaniu-upadlosciowym/. Jeżeli nie wiesz jak wypełnić znajdujący się tam formularz i jakie dokumenty dołączyć do wniosku, poproś o pomoc miejskiego/powiatowego rzecznika konsumentów.

Jeżeli na Twój rachunek bankowy wpływały regularnie środki pieniężne np. z tytułu wynagrodzenia za pracę, emerytury bądź spodziewasz się innych wpływów, niezwłocznie poinformuj swojego pracodawcę, dłużników i inne instytucje o numerze rachunku, który posiadasz w innym banku i na który będą mogły być dokonywane przelewy.

Kiedy i kogo powinienem zawiadomić w sytuacji posiadania oszczędności w upadającym banku?

Jeżeli posiadasz oszczędności w upadającym banku powinieneś zgłosić się do wyznaczonych placówek banków w celu ich odbioru. Informację o tym, gdzie i w jakim terminie będziesz mógł otrzymać zwrot zgromadzonych na rachunku środków, uzyskasz na stronie Bankowego Funduszu Gwarancyjnego (https://www.bfg.pl/). Bankowy Fundusz Gwarancyjny zapewnia bezpieczeństwo depozytów zgromadzonych w bankach i w razie upadłości jednego z nich wypłaca klientom ich oszczędności. Do odbioru pieniędzy będzie Ci potrzebny dowód osobisty bądź inny dokument tożsamości. Jeżeli nie chcesz odbierać pieniędzy w gotówce, możesz po okazaniu dokumentu tożsamości w wyznaczonej placówce wskazać rachunek bankowy, na który zostaną przelane twoje oszczędności.

Jeżeli nie zgłosiłeś się w wyznaczonym terminie do wskazanej przez Bankowy Fundusz Gwarancyjny placówki banku, będziesz mógł złożyć wniosek o wypłatę Twoich oszczędności bezpośrednio do Bankowego Funduszu Gwarancyjnego – wzór wniosku oraz wszelkie informacje o sposobie jego złożenia i warunkach, które musisz spełnić znajdziesz na ww. stronie Bankowego Fundusz Gwarancyjnego. Termin na złożenie takiego wniosku do Bankowego Funduszu Gwarancyjnego wynosi 5 lat od dnia złożenia przez uprawnioną instytucję wniosku o ogłoszenie upadłości banku. Bankowy Fundusz Gwarancyjny w swoim komunikacie na stronie internetowej wskaże dzień, w którym ten 5-letni termin upływa. Po tym terminie roszczenia o wypłatę Twoich oszczędności przez Bankowy Fundusz Gwarancyjny ulegają przedawnieniu.

Jeżeli Twoje oszczędności zgromadzone w banku przekraczają równowartość 100 000 euro powinieneś zgłosić swoją wierzytelność w postępowaniu upadłościowym w terminie wskazanym w postanowieniu o ogłoszeniu upadłości banku. Bankowy Fundusz Gwarancyjny zapewnia bowiem wypłatę środków w wysokości nie przekraczającej równowartości 100 000 euro (kwota ta dotyczy Twoich łącznych oszczędności w danym banku, niezależnie od liczby posiadanych w nim rachunków). W pozostałym zakresie zwrotu oszczędności będziesz musiał dochodzić bezpośrednio od upadającego banku.  Wzór wniosku o zgłoszenie wierzytelności znajdziesz na stronie Ministerstwa Sprawiedliwości: https://www.ms.gov.pl/pl/restrukturyzacja-i-upadlosc/wzory-stosowane-w-postepowaniu-upadlosciowym/. Jeżeli nie wiesz jak wypełnić znajdujący się tam formularz i jakie dokumenty dołączyć do wniosku, poproś o pomoc miejskiego/powiatowego rzecznika konsumentów.

Kto, w sytuacji upadku banku, wypłaci mi pieniądze i w jakim terminie?

Wypłatą pieniędzy zajmuje się Bankowy Fundusz Gwarancyjny. Podmiot, z którym Zarząd Funduszu zawrze stosowną umowę rozpocznie dokonywanie wypłat środków gwarantowanych zgodnie z uchwałą Zarządu Funduszu, w ciągu 7 dni roboczych od dnia spełnienia warunku gwarancji.

Czy tak samo jestem chroniony w polskim banku jak i w przypadku upadku banku zagranicznego oferującego produkty finansowe na terenie Polski?

Oddziały banków mających siedzibę w innych państwach będących członkami Unii Europejskiej (banki te zwane są instytucjami kredytowymi), wykonujące działalność na terytorium Polski, przynależą do systemu gwarantowania depozytów kraju macierzystego (kraju siedziby). Poziom gwarancji we wszystkich państwach Unii Europejskiej wynosi 100 000 euro (lub jego równowartość w walucie krajowej).

Systemem gwarantowania depozytów objęte są środki zgromadzone w oddziałach banków zagranicznych (czyli oddziałach banków z siedzibą na terytorium państwa niebędącego członkiem Unii Europejskiej) w zakresie, w jakim system gwarantowania depozytów w tym państwie nie zapewnia wypłaty środków co najmniej w zakresie i w wysokości określonych w ustawie o Bankowym Funduszu Gwarancyjnym, systemie gwarantowania depozytów oraz przymusowej restrukturyzacji.

Jak moje środki pieniężne są chronione przez system przed upadłością banku?

Bankowy Fundusz Gwarancyjny chroni depozyty zgromadzone m.in. w:

  • bankach krajowych (tj. z siedzibą na terytorium Polski), z wyłączeniem Banku Gospodarstwa Krajowego,
  • oddziałach banków zagranicznych (tj. banków z siedzibą za granicą Polski, na terytorium państwa niebędącego członkiem UE) o ile oddział banku zagranicznego nie jest uczestnikiem innego systemu gwarantowania albo system, do którego przynależy nie zapewnia gwarancji co najmniej w zakresie i w wysokości, w jakiej zapewnia je Bankowy Fundusz Gwarancyjny.

Maksymalna wysokość środków, która może być zwrócona jednemu deponentowi w ramach gwarancji Bankowego Funduszu Gwarancyjnego w danym banku wynosi równowartość w złotych 100 000 euro, bez względu na liczbę rachunków posiadanych przez deponenta w tym banku. Ochroną objęte są środki w złotych, jak i w walucie obcej.

Więcej informacji o zasadach działania Bankowego Funduszu Gwarancyjnego jest dostępnych na jego stronie www.bfg.pl.


Zobacz też najczęściej zadawane pytania w dziale:

Cookies

Na naszej stronie korzystamy z plików cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.

Rozumiem i akceptuję