Nowe! Na mocy decyzji Prezesa UOKiK ubezpieczyciele mają obowiązek poinformować klientów, że skorzystanie z warunków rozwiązania umowy wynikających z decyzji UOKiK nie zamyka drogi do dochodzenia dalszych roszczeń na drodze cywilnoprawnej. Na jaką pomoc prawną mogą liczyć klienci, którzy zdecydują się na podjęcie tych kroków? Czy instytucja pozwu zbiorowego może mieć tu zastosowanie?

Decyzje wydane przez Prezesa UOKiK nie zamykają konsumentom drogi do dochodzenia dalszych roszczeń. Skorzystanie z warunków rozwiązania umowy wynikających z decyzji UOKiK również nie wyczerpuje możliwości dochodzenia roszczeń.

Konsument może dochodzić swoich roszczeń przed sądem powszechnym, składając pozew indywidualny lub dołączając do pozwu zbiorowego.

Zgodnie z ustawą z dnia 17 grudnia 2009 r. o dochodzeniu roszczeń w postępowaniu grupowym, dochodzenie roszczeń w postępowaniu grupowym jest możliwe, gdy roszczenia:

  1. są jednego rodzaju,
  2. są dochodzone przez co najmniej 10 osób,
  3. zostały oparte na tej samej lub takiej samej podstawie faktycznej.

Ustawa ma zastosowanie w sprawach o roszczenia o ochronę konsumentów, z tytułu odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez produkt niebezpieczny oraz z tytułu czynów niedozwolonych, z wyjątkiem roszczeń o ochronę dóbr osobistych.

Należy pamiętać, że wszczęcie postępowania grupowego nie wyłącza możliwości dochodzenia swych roszczeń przez osoby, które nie przystąpiły do grupy lub z niej wystąpiły.

Nowe! W jaki sposób konsumenci, którzy zawarli umowy w wyniku nieuczciwej sprzedaży, mogą wyegzekwować prawo do wycofania się z umowy bez ponoszenia opłat likwidacyjnych? W jakim okresie od zawarcia umowy jest to możliwe?

Postępowanie konsumenta w tym przypadku powinno być podobne do kroków podjętych przez konsumenta, który np. uważa, że postanowienia umowy lub OWU mogą być niezgodne z prawem lub chce po prostu zrezygnować z umowy. Może on podjąć następujące kroki:

a) Reklamacja u przedsiębiorcy

Konsument może złożyć reklamację do podmiotu, z którym podpisał umowę lub który zaoferował przystąpienie do ubezpieczenia – może to być ubezpieczyciel lub ubezpieczający, np. bank lub pośrednik finansowy.

b) Uzyskanie porady prawnej w instytucji konsumenckiej

Jeśli złożenie reklamacji nie poskutkuje, konsument może skontaktować się z instytucją świadczącą bezpłatne porady prawne w sprawach indywidualnych – Rzecznikiem Finansowym, Miejskim lub Powiatowym Rzecznikiem Konsumentów lub Federacją Konsumentów. Kolejnym możliwym rozwiązaniem jest skorzystanie z porady wybranego przez siebie prawnika.

c) Mediacja/arbitraż

Na każdym etapie sporu z przedsiębiorcą (np. ubezpieczycielem, bankiem, doradcą finansowym) konsument może skorzystać z mediacji lub arbitrażu w ramach Sądu Polubownego przy Komisji Nadzoru Finansowego. Warunkiem jest wartość przedmiotu sporu – musi ona przekraczać 500 zł.

Ponadto, 1 stycznia 2016 r. weszły w życie przepisy uprawniające Rzecznika Finansowego do prowadzenia postępowań dotyczących pozasądowego rozwiązywania sporów pomiędzy klientami a podmiotami rynku finansowego. Rzecznik Finansowy przeprowadza postępowanie na wniosek klienta podmiotu rynku finansowego. Należy pamiętać, że Rzecznik może odmówić wszczęcia postępowania m.in.: jeśli klient nie wyczerpał drogi postępowania reklamacyjnego lub spór jest lub był rozpatrywany przez sąd, inny organ powołany do rozpoznania spraw danego rodzaju lub podmiot uprawniony do przeprowadzenia pozasądowego rozwiązywania sporów. Składając wniosek, klient musi uiścić opłatę w wysokości 50 zł. W szczególnie uzasadnionych przypadkach Rzecznik może zwolnić klienta z obowiązku uiszczenia opłaty.

d) Droga sądowa

Co do samego missellingu, czyli nieuczciwej sprzedaży, należy wskazać, że udowodnienie tej praktyki ułatwią wszelkie materiały i dokumenty mogące potwierdzić, że konsument został nakłoniony do zakupu produktu niedostosowanego do jego potrzeb. Można wśród nich wymienić np. wszelkie materiały z rozmowy z przedsiębiorcą (zarówno telefoniczne, jak i wiadomości e-mail), ulotki reklamowe i materiały przekazane konsumentowi podczas procesu sprzedaży.

Należy także wskazać, że 1 kwietnia 2016 r. zaczął obowiązywać w nowym brzmieniu art. 21 ustawy z dnia 11 września 2015 r. o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej, który przewiduje, że zakład ubezpieczeń (w odniesieniu do umów ubezpieczenia na życie, jeżeli są związane z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym, a także ubezpieczenia na życie, w których świadczenie zakładu ubezpieczeń jest ustalane w oparciu o określone indeksy lub inne wartości bazowe) uzyska od ubezpieczającego/ubezpieczonego, w formie ankiety, informacje dotyczące jego potrzeb, wiedzy i doświadczenia w dziedzinie ubezpieczeń na życie oraz jego sytuacji finansowej, tak aby zakład ubezpieczeń mógł dokonać oceny, jaka umowa ubezpieczenia jest odpowiednia do potrzeb ubezpieczającego/ubezpieczonego. Ankieta taka również będzie mogła stanowić dowód w postępowaniu w sprawie missellingu.

Nowe! Decyzje Prezesa UOKiK dotyczyły nieco ponad 612 tys. klientów. Czy objęły one cały rynek ufk? Czy zobowiązanie obejmuje również tych, którzy opłaty ponieśli, czy decyzje mogą być dla nich w jakiś sposób pomocne?

UOKiK zakończył wszystkie postępowania dotyczące polis na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym. Zobowiązania złożyło siedemnastu przedsiębiorców, czyli wszyscy, wobec których prowadzono postępowanie. Postępowaniem objęto wszystkie wzorce, które mogły zostać objęte w momencie wszczynania postępowania w sprawie ubezpieczeń z ufk. Zgodnie z obowiązującymi w chwili wszczęcia postępowań przepisami, postępowania obejmowały wzorce umowne, które były stosowane przez ubezpieczycieli w chwili wszczęcia postępowań lub od końca roku, w którym zaprzestano ich stosowania do dnia wszczęcia postępowania nie upłynął rok.

Decyzje wydane przez Prezesa UOKiK mogą być pomocne także dla tych konsumentów, którzy już ponieśli opłaty i zdecydują się dochodzić swych roszczeń lub tych, którzy zawarli umowy na podstawie wzorców nieobjętych postępowaniem. Konsumenci mogą skorzystać z argumentacji zawartej w decyzjach UOKiK. Uzasadnienia zawarte w decyzjach mogą być przydatne przy przedstawieniu własnej interpretacji prawnej i mogą stanowić podstawę do dochodzenia roszczeń.

Nowe! Gdzie można uzyskać odpowiedzi na praktyczne pytania m.in. o prawomocność decyzji, oczekiwane działania przedsiębiorców oraz o to, czy produkty ich dotyczące zostały objęte postępowaniami, a w konsekwencji decyzjami. Gdzie mają się kierować?

Konsumenci w celu uzyskania takich informacji powinni śledzić stronę UOKiK. W zakładce Urząd – Aktualności, a także na niniejszej stronie, zamieszczane są informacje dotyczące postępowań w sprawie polis na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym. Można tu znaleźć komunikaty na temat produktów, które zostały objęte decyzjami UOKiK, a także działań, do których zobowiązali się przedsiębiorcy.

Na niniejszej stronie konsumenci znajdą szczegółowe informacje na temat postępowań UOKiK w tym zakresie – są tu zarówno treści wydanych decyzji, najczęstsze pytania konsumentów wraz z odpowiedziami (jak dochodzić swoich roszczeń, do kogo zwrócić się o pomoc), jak i formularz Zawiadom UOKiK, który umożliwia zawiadomienie UOKiK o praktyce przedsiębiorców, która może naruszać zbiorowe interesy konsumentów.

Należy wskazać, że wszystkie ww. decyzje dotyczące polis na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym są już prawomocne.

Nowe! Jakie zwykle opłaty składały się na wysokie opłaty likwidacyjne za przedterminowe rozwiązanie umowy w sprawach rozpatrywanych przez UOKiK? Czy poza podstawową opłatą za przedterminowe rozwiązanie stosowane były jakieś inne które mogły naruszać dobre obyczaje?

Generalnie postępowania dotyczyły pobierania wysokich opłat likwidacyjnych (również poprzez ustalanie niskiej wartości świadczenia, czyli zwracania niewielkiej kwoty wpłaconych środków przy rozwiązywaniu przez konsumentów zawartych umów). W postępowaniach zakwestionowano również działanie przedsiębiorców polegające na pobieraniu opłat w pierwszym roku od zawarcia umowy ubezpieczenia, które, w przypadku wygaśnięcia umowy lub rozwiązania umowy przez konsumenta w określonym termie, były zatrzymywane przez przedsiębiorcę (praktyka stosowana przez AEGON Towarzystwo Ubezpieczeń na Życie S.A. z siedzibą w Warszawie).

Mechanizm pobierania opłat nie był identyczny we wszystkich sprawach, niemniej jednak wszystkie te opłaty związane były z zatrzymaniem przez przedsiębiorców większości środków wpłaconych przez konsumenta w związku z wcześniejszym rozwiązaniem umowy.

Przedsiębiorcy podnosili, że wprowadzenie tak wysokich opłat uzasadnione miało być rzekomo wysokimi kosztami związanymi z przygotowaniem i wprowadzeniem produktów na rynek, wysokością prowizji płaconych na rzecz pośredników.

W ocenie UOKiK, ubezpieczyciele, przerzucając na konsumentów koszty zawarcia ubezpieczenia, uniemożliwili im realne skorzystanie z prawa do wypowiedzenia umowy.

Nowe! Czy w opinii UOKiK działania Urzędu prowadzone w 2015 r. i nowe rozwiązania prawne rozwiązują ostatecznie problem z ubezpieczeniami z ufk?

Decyzje wydane przez Prezesa UOKiK pozwoliły bezpośrednio poprawić sytuację kilkuset tysięcy konsumentów korzystających z ubezpieczeń z ufk. Należy wspomnieć, że ww. decyzje nie tylko umożliwiają konsumentom korzystającym z produktów objętych decyzjami m.in. obniżenie opłat likwidacyjnych, ale także ułatwiają dochodzenie roszczeń tym, którzy nie są beneficjentami decyzji Prezesa UOKiK.

Decyzje nie objęły wszystkich wzorców stosowanych przez przedsiębiorców na przestrzeni ostatnich lat. UOKiK objął swoimi decyzjami wybrane produkty, które w momencie wszczęcia postępowania nie zostały dotknięte przedawnieniem. Niemniej jednak, pogląd wyrażony w decyzjach nie ogranicza się jedynie do problemu opłat likwidacyjnych w odniesieniu do konkretnych, wybranych produktów, a zawiera całościową, ogólną ocenę zjawiska, jakim jest rezygnacja konsumenta z ubezpieczenia z ufk i pobieranie w związku z tym opłat przez przedsiębiorców. W decyzjach zawarto analizę i ocenę prawną działań przedsiębiorców polegających na pobieraniu/zatrzymywaniu wszystkich lub większości wpłaconych przez konsumenta środków w przypadku rozwiązania umowy z ufk.

Należy podkreślić, że UOKiK zamierza, przy współpracy z KNF i Rzecznikiem Finansowym, przyglądać się rozwojowi rynku ubezpieczeń, w szczególności nowym produktom umów ubezpieczenia na życie z ufk wprowadzanym do obrotu po wejściu nowych przepisów. W przypadku dostrzeżenia nieprawidłowości w tym zakresie, UOKiK podejmie działania mające na celu ochronę konsumentów i przeciwdziałanie naruszeniom.

UOKiK zwraca uwagę, że rynek usług ubezpieczeniowych jest rynkiem wiążącym się ze zwiększonym ryzykiem dla konsumentów. Produkty na nim oferowane mają szczególny charakter – są nie tylko skomplikowane, ale ich nabycie pociąga za sobą długotrwałe zobowiązania finansowe, często bardzo obciążające konsumentów.

Nowe! Jakie UOKiK planuje kolejne działania w związku z polisami z ufk?

UOKiK na bieżąco monitoruje wykonanie wszystkich decyzji wydanych w oparciu o sprawozdania składane przez ubezpieczycieli.

Ponadto, należy zaznaczyć, że UOKiK uważnie analizuje i weryfikuje wszelkie sygnały o nieprawidłowościach dostrzeżonych na rynku finansowym, w tym również te dotyczące ubezpieczeń z ufk. Wszystkie informacje od konsumentów, które mogą być przydatne w monitorowaniu realizacji zobowiązań oraz rynku ubezpieczeń z ufk, będą dla UOKiK cenne i pomocne. Informacje o nieprawidłowościach konsumenci mogą przekazać poprzez formularz Zawiadom UOKiK dostępny na niniejszej stronie, a także w formie pisemnej na adres Urzędu.

Nowe! Czy mogę jeszcze wystąpić na drogę sądową w mojej sprawie? Jak wyglądają terminy przedawnienia roszczeń w wypadku ubezpieczeń z ufk?

Konsumenci, dochodząc swoich roszczeń na drodze cywilnoprawnej, także muszą pamiętać o terminach przedawnienia.

Przedawnienie jest instytucją prawa, która ogranicza w czasie możliwość dochodzenia roszczenia. Skutkiem jest to, że po upływie terminu przedawnienia ten, przeciw komu przysługuje roszczenie, może uchylić się od jego zaspokojenia, chyba że zrzeka się z korzystania z zarzutu przedawnienia.

Należy pamiętać, że konsument ma do wyboru kilka możliwości dochodzenia swoich roszczeń z tytułu umowy ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym, dla których okres przedawnienia jest różny.

Co do zasady, zgodnie z art. 819 § 1 k.c., roszczenia z umowy ubezpieczenia przedawniają się z upływem lat trzech. Zasady obliczania terminu przedawnienia znajdują się w przepisach ogólnych kodeksu cywilnego, t. j. art. 120, który stanowi, że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Jeżeli wymagalność roszczenia zależy od podjęcia określonej czynności przez uprawnionego, bieg terminu rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stałoby się wymagalne, gdyby uprawniony podjął czynność w najwcześniej możliwym terminie. Przepisy prawa nie definiują pojęcia wymagalności, jednak przyjmuje się, że jest to sytuacja, w której wierzyciel może żądać spełnienia świadczenia, a dłużnik ma obowiązek je spełnić.

Jednocześnie, w przypadku wprowadzenia w błąd przez przedsiębiorcę przy zawieraniu umowy ubezpieczenia z ufk poprzez np. rozpowszechnianie nieprawdziwych informacji, pominięcie istotnych informacji na temat oferowanego produktu w przypadku zawierania umowy (tzw. misselling), można dochodzić roszczeń przyjmując za podstawę przepisy ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 r. o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym (upnpr). Zgodnie z art. 14 upnpr, roszczenia z tytułu nieuczciwej praktyki rynkowej ulegają przedawnieniu z upływem lat trzech. Konsument może powoływać się na art. 4 oraz art. 5 upnpr. Należy pamiętać, że zgodnie z art. 5 upnpr, praktykę rynkową uznaje się za działanie wprowadzające w błąd, jeżeli działanie to w jakikolwiek sposób powoduje lub może powodować podjęcie przez przeciętnego konsumenta decyzji dotyczącej umowy, której inaczej by nie podjął.

Ponadto, przy dochodzeniu roszczeń istnieje możliwość powoływania się także na przepisy kodeksu cywilnego dotyczące bezpodstawnego wzbogacenia lub nienależnego świadczenia. Zgodnie z art. 405 k.c., kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości. Zgodnie z art. 410 § 2 k.c., świadczenie jest nienależne, jeżeli ten, kto je spełnił, nie był w ogóle zobowiązany lub nie był zobowiązany względem osoby, której świadczył, albo jeżeli podstawa świadczenia odpadła lub zamierzony cel świadczenia nie został osiągnięty, albo jeżeli czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna i nie stała się ważna po spełnieniu świadczenia. Roszczenia te przedawniają się z upływem lat dziesięciu. Przyjmuje się, że roszczenia z tego tytułu stają się wymagalne od dnia wezwania wzbogaconego do wydania korzyści.

Jednocześnie, konsument może dochodzić swoich praw, powołując się na niedozwolone postanowienia umowne zawarte w umowie ubezpieczenia na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym. Zgodnie z art. 3851 § 1 k.c., postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Należy pamiętać, że nawet jeśli umowa ubezpieczenia została zawarta pomiędzy przedsiębiorcami na rzecz konsumenta, to konsument ma prawo kwestionować postanowienia znajdujące się w umowie. Roszczenia o uznanie postanowienia za niedozwolone przedawniają się z upływem lat dziesięciu. Termin ten liczy się od dnia zawarcia umowy przez konsumenta. W praktyce spotykane są sytuacje, w których konsumenci najpierw dochodzą swoich roszczeń w postępowaniu o uznanie postanowienia zawartego w umowie ubezpieczenia z ufk za niedozwolone, a w przypadku uznania przez sąd ich abuzywności – powołują się na uzyskanie korzyści majątkowej przez przedsiębiorcę bez podstawy prawnej (nienależne świadczenie) lub bezpodstawne wzbogacenie.

W związku z powyższym należy stwierdzić, że w zależności od tego, na którą podstawę prawną konsument zdecyduje się powołać, termin przedawnienia roszczenia może się różnić. W przypadku np. twierdzenia konsumenta, że opłata likwidacyjna była świadczeniem nienależnym, termin przedawnienia wynosi dziesięć lat. Jednak, w sytuacji gdy konsument powoła się na to, że przedsiębiorca dopuścił się wprowadzenia w błąd konsumenta przy zawieraniu umowy ubezpieczenia, np. przekazał informacje wprowadzające w błąd, pominął istotne informacje o ryzyku związanym z produktem, będzie go obowiązywał trzyletni okres przedawnienia.

Konsument powinien mieć świadomość, że termin przedawnienia w sprawach z tytułu ubezpieczeń z ufk może być różny.

Co to jest ubezpieczenie na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym?

Ubezpieczenie na życie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym (ufk) to ubezpieczenie osobowe, który łączy w sobie element ochronny z inwestycyjnym. Oznacza to, że składka wpłacana przez konsumenta na poczet ubezpieczenia przeznaczana jest na dwa cele. Pierwsza jej część służy ochronie ubezpieczeniowej i wypłacie świadczenia pieniężnego zagwarantowanego w przypadku wystąpienia określonych w umowie zdarzeń, np. śmierci ubezpieczającego lub dożycia przez niego określonego wieku. Druga część składki inwestowana jest w ubezpieczeniowe fundusze kapitałowe. Koszyk funduszy może być organizowany przez ubezpieczyciela lub mieć strukturę otwartą, dopuszczającą inwestowanie środków przez ubezpieczającego bądź ubezpieczonego poprzez dostęp do platformy internetowej. 

Wartość funduszu przeliczana jest na jednostki uczestnictwa, a środki w nim zgromadzone przeznaczane są na zakup różnych instrumentów finansowych – np. akcji, obligacji, lub złota. 

Cechą charakterystyczną tak skonstruowanego produktu jest zatem ryzyko inwestycyjne, które ponosi klient, decydując się na zainwestowanie części gromadzonych środków w jednostki ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego. Jednocześnie uzyskuje on możliwość zapewnienia ochrony ubezpieczeniowej, której zakres zależy od rodzaju umowy. 

Jeśli w trakcie obowiązywania umowy zaistnieją przewidziane w niej zdarzenia, ubezpieczający lub wskazana przez niego osoba (tzw. uposażony) otrzymuje świadczenie w wysokości określonej w umowie, równej np. sumie ubezpieczenia albo bieżącej wartości jednostek ubezpieczeniowego funduszu kapitałowego. Natomiast rezygnacja ubezpieczonego z umowy wiąże się z całkowitym wykupem polisy i poniesieniem kosztów w postaci np. opłaty likwidacyjnej. Istnieje również możliwość wypłaty wartości polisy w trakcie obowiązywania umowy. Jest to tzw. wykup częściowy, który nie oznacza rezygnacji z umowy i wiąże się w związku z tym z niższymi kosztami. Umowa ma z reguły charakter długoterminowy, zawierana jest np. na 10 lub 30 lat, chociaż funkcjonują też produkty 2-4 letnie. W jej ramach konsument zobowiązuje się wpłacić jednorazowo składkę lub dokonywać regularnych wpłat w określonych w umowie okresach, np. miesięcznych, kwartalnych lub rocznych.

Czym się różni ubezpieczenie na życie z ufk od polisolokaty i od lokaty?

Ubezpieczenie na życie z ufk często w potocznym języku mylnie nazywa się polisolokatą. Są to jednak dwa odrębne, różniące się produkty.

Polisolokata to umowa ubezpieczenia na życie i dożycie, z reguły nie mająca charakteru długoterminowego. Konsument może w dowolnym momencie od niej odstąpić, nie ponosząc w związku z tym kosztów np. w postaci opłaty likwidacyjnej. Świadczenie w przypadku dożycia przez ubezpieczonego określonego wieku lub jego śmierci równe jest wpłaconej przez niego składce powiększonej o ustaloną w umowie wartość.

Natomiast składka wpłacana w ramach ubezpieczenia na życie z ufk przeznaczana jest w części na cele ochronne i koszty, jakie ubezpieczyciel ponosi w związku z udzielaniem ochrony ubezpieczeniowej, a w pozostałej na cele inwestycyjne. Związane z tym ryzyko inwestycyjne powoduje, że nie można oszacować, jaki ostatecznie wynik finansowy osiągnie dany produkt. Ponadto ewentualny zysk, jaki zostanie osiągnięty na koniec okresu inwestycyjnego (w praktyce 10-15 lat), jest opodatkowany.

Lokata zaś to produkt bankowy. Jej założenie polega na ulokowaniu w banku na określony czas pewnej kwoty. Do wpłaconych środków doliczane są klientowi odsetki, których wysokość uzależniona jest od umowy i czynników zewnętrznych (stopy procentowe banku centralnego). Zazwyczaj zakładana jest na okres od 1 miesiąca do 3 lat. Po jej zakończeniu bank nalicza odsetki i pomniejsza je o 19-procentowy podatek, zwany potocznie podatkiem Belki. Jeśli posiadacz lokaty zdecyduje się ją rozwiązać przed terminem, na jaki została założona, może - w zależności od jej rodzaju - utracić część lub całość odsetek, ale co do zasady nie utraci kapitału. Niektóre banki oferują lokaty, w przypadku których wcześniejsze zerwanie umowy nie wiąże się z utratą odsetek.

W porównaniu do ubezpieczenia na życie z ufk lokata jest więc produktem bezpieczniejszym. Nie wiąże się z nią ryzyko inwestycyjne, które jest nieodłącznym elementem ubezpieczenia na życie z ufk. Rezygnacji z lokaty towarzyszą również niższe koszty, tymczasem w przypadku ubezpieczenia na życie z ufk występuje wysoki koszt rezygnacji w postaci np. opłaty likwidacyjnej, sięgających, w skrajnych przypadkach, 100% wartości zgromadzonych środków.

 

Ubezpieczenie na życie z ufk

Polisolokata

Lokata bankowa

Struktura produktu

Składka przeznaczana na dwa cele: ochronny + inwestycyjny

Składka w całości przeznaczona na wypłatę świadczenia

Kwota w całości przeznaczona na wypłatę środków

Zysk

Trudny do oszacowania

Ustalony w umowie

Ustalony w umowie

Czas trwania umowy

Długi, 10-30 lat (najczęściej)

Średni, 2-4 lata (rzadziej)

Średni lub krótki

Krótki, 1 miesiąc – 3 lata

Kiedy można odstąpić bez utraty kapitału

Z końcem trwania umowy

Dowolnie

Dowolnie

Koszty odstąpienia przed końcem umowy

Utrata do 100% zgromadzonych środków (tzw. opłata likwidacyjna)

Utrata części kwoty umownej, o którą powiększony jest kapitał

Utrata części lub całości odsetek

Ryzyko inwestycyjne

Tak

Nie

Nie

Gwarancja Bankowego Funduszu Gwarancyjnego

Nie

Nie

Tak

Na co zwrócić uwagę przed zawarciem umowy ubezpieczenia z ufk?

Przed zakupem ubezpieczenia z ufk należy przede wszystkim upewnić się, czy instytucja je sprzedająca poinformowała o:

  1. istotnych cechach umowy ubezpieczenia;
  2. zasadach przystępowania i rezygnacji z umowy przed upływem czasu, na jaki została zawarta;
  3. kosztach umowy, w tym związanych z jej obsługą umowy i rozwiązaniem;
  4. roli, jaką pełni w umowie instytucja zawierająca umowę z konsumentem.

Konsument ma prawo do uzyskania pełnej i rzetelnej informacji o ofercie, a instytucja sprzedająca ma obowiązek odpowiedzieć na wszelkie pytania wyczerpująco i zgodnie z prawdą. Konsument może również poprosić o wskazanie postanowienia umowy, które reguluje dane zagadnienie. Dzięki temu będzie mógł zweryfikować, czy podane przez sprzedawcę informacje znajdują potwierdzenie w umowie.

Oto lista pytań, które warto zadać na spotkaniu ze sprzedawcą ubezpieczenia:

Istotne cechy produktu
Ile trwa umowa ubezpieczenia?
Jakiego rodzaju jest to umowa - zawierana indywidualnie, czy w formie grupowej?
Kto jest ubezpieczycielem, a kto ubezpieczającym?
Jaka jest wysokość składki i częstotliwość jej płacenia?
Czy składki należy wpłacać co pewien czas, czy też jest to wpłata jednorazowa?
Czy wysokość składki nie zmienia się przez cały okres trwania umowy, czy też jest indeksowana – a jeśli tak, to na jakich zasadach?
Jaka część składki przeznaczana jest na cele ochronne, czyli uzyskanie ochrony ubezpieczeniowej, a jaka na inwestycję w jednostki funduszu kapitałowego?
Jakie zdarzenia muszą nastąpić, by ubezpieczyciel wypłacił konsumentowi świadczenie?
Jakie świadczenie zostanie spełnione w przypadku, gdy wystąpi zdarzenie określone w umowie?
Od czego zależy wysokość wypłacanego świadczenia?
Czy, w jakim terminie i w jaki sposób można odstąpić od umowy? Z jakim kosztem będzie się to wiązać?
Czy istnieje możliwość sprawdzania na bieżąco stanu środków zgromadzonych na polisie?
Ryzyko towarzyszące inwestycji
W jakie instrumenty finansowe inwestowane są środki w ramach ufk?
Czy produkt ten przewiduje gwarancję zwrotu zainwestowanych środków?
Czy umowa gwarantuje zysk po zakończeniu inwestycji?
Czy może się zdarzyć, że inwestycja przyniesie stratę zainwestowanych środków?
Co się stanie w przypadku bankructwa ubezpieczyciela lub pośrednika finansowego?
Koszty związane z inwestycją
Jakie opłaty towarzyszą podpisaniu umowy ubezpieczenia? Jaka jest podstawa ich naliczania?
Ile wynosi łączna wysokość wszystkich opłat?
Które opłaty należy wnieść na początku (tzw. opłaty wstępne), a które w trakcie trwania umowy? Czy opłaty potrącane są ze składki?
Czy umowa przewiduje opłatę za wcześniejszą rezygnację z ubezpieczenia z ufk?
Jaka jest wysokość tej opłaty za wcześniejszą rezygnację w kolejnych latach trwania umowy?
Kiedy można odstąpić od umowy bezkosztowo?
W przypadku, gdy nie pobierana jest opłata likwidacyjna: w jaki sposób pobierane są koszty akwizycyjne? (Ma to związek z systemem prowizyjnym ubezpieczyciel-pośrednik)
Pytania do sprzedawcy produktu ubezpieczonego

Czy jest agentem ubezpieczeniowym?
(Nadzór nad agentem sprawuje zakład ubezpieczeń, na rzecz którego działa agent. W wielu przypadkach zakład ponosi odpowiedzialność za agenta. Agent ubezpieczeniowy ma obowiązek okazać swoje pełnomocnictwo.)

Czy jest doradcą finansowym? Czy zawiera umowę o usługi doradcze/inwestycyjne?
(Jeśli nie, oznacza to, że osoba ta jest zatrudniona przez ubezpieczyciela i otrzymuje prowizję za sprzedaż jego produktów.)

Czy istnieje powiązanie między ubezpieczycielem, bankiem i pośrednikiem finansowym, np. należą do jednej grupy kapitałowej?

Jak dochodzić swoich roszczeń?

Jeżeli konsument ma problem z umową ubezpieczenia na życie z ufk, np. uważa, że postanowienia umowy lub OWU mogą być niezgodne z prawem, lub chce zrezygnować z umowy, która w jego ocenie jest nieuczciwa, może podjąć następujące kroki:

  1. Reklamacja u przedsiębiorcy

    Konsument może złożyć reklamację do podmiotu, z którym podpisał umowę lub który zaoferował przystąpienie do ubezpieczenia – może to być ubezpieczyciel lub ubezpieczający, np. bank lub pośrednik finansowy.

  2. Uzyskanie porady prawnej w instytucji konsumenckiej

    Jeśli złożenie reklamacji nie poskutkuje, konsument może skontaktować się z instytucją świadczącą bezpłatne porady prawne w sprawach indywidualnych – Rzecznikiem Ubezpieczonych, miejskim lub powiatowym rzecznikiem konsumentów, Federacją Konsumentów lub zadzwonić na Infolinię Konsumencką, której konsultanci wskażą odpowiednią instytucję. Kolejnym możliwym rozwiązaniem jest skorzystanie z porady wybranego przez siebie prawnika.

  3. Mediacja/arbitraż

    Na każdym etapie sporu z przedsiębiorcą (np. ubezpieczycielem, bankiem, doradcą finansowym) konsument może skorzystać z mediacji lub arbitrażu w ramach Sądu Polubownego przy Komisji Nadzoru Finansowego. Warunkiem jest wartość przedmiotu sporu – musi ona przekraczać 500 zł.

  4. Droga sądowa

    Konsument może dochodzić swoich roszczeń przed sądem powszechnym, składając pozew indywidualny lub dołączając do pozwu zbiorowego.

Do kogo zwrócić się o pomoc?

W zależności od tego, czy konsument potrzebuje pomocy w sprawie indywidualnej, tzn. takiej, w której poszkodowanym jest on sam, czy też w sprawie nieindywidualnej, tzn. takiej, w której potencjalnie każdy może zostać poszkodowany, należy skontaktować się z właściwą instytucją.

Sprawy indywidualne

Rzecznik Finansowy 

Rzecznik Finansowy reprezentuje interesy klientów podmiotów rynku finansowego. Biuro Rzecznika Finansowego udziela porad prawnych drogą telefoniczną lub elektroniczną. Dyżury odbywają się pod numerem telefonu: 22 33-37-328, od poniedziałku do piątku w godzinach 8.00 -18.00. Zapytanie prawne do Rzecznika można również przesłać na adres: porady@rf.gov.pl lub poprzez formularz zapytania.

Dane kontaktowe:
Biuro Rzecznika Finansowego
Al. Jerozolimskie 87
02-001 Warszawa
tel. +48 22 333-73-26,
+48 22 333-73-27
http://rf.gov.pl/

Miejscy i powiatowi rzecznicy konsumentów

Rzecznicy konsumentów udzielają bezpłatnych porad prawnych w zakresie umów ubezpieczeniowych. Można do nich zwrócić się listownie, pocztą elektroniczną, telefonicznie lub osobiście. W skrajnych przypadkach, gdy toczy się sprawa sądowa konsumenta z ubezpieczycielem, rzecznicy mogą wstąpić do niej w obronie interesów konsumenckich. Rzecznicy mogą też wystąpić z interwencją do konkretnego ubezpieczyciela. Niekiedy rzecznicy występują też do odpowiednich sądów z pozwami przeciwko przedsiębiorcom o uznanie postanowień we wzorcach umownych za niedozwolone klauzule umowne. Dane teleadresowe miejskich i powiatowych rzeczników konsumentów najbliższych miejsca zamieszkania można znaleźć w wyszukiwarce UOKiK. Informacje o kompetencjach rzeczników konsumentów można zdobyć tutaj.  

Stowarzyszenie dla Powiatu

Stowarzyszenie prowadzi Konsumenckie Centrum E-Porad, w którym można otrzymać poradę drogą elektroniczną, pisząc na porady@dlakonsumentow.pl.

Stowarzyszenie Konsumentów Polskich

Udziela bezpłatnych porad telefonicznie pod numerem Infolinii Konsumenckiej 801 440 220 (od poniedziałku do piątku w godz. 8:00 – 18:00, opłata wg taryfy operatora).

Sąd Polubowny przy Komisji Nadzoru Finansowego

Na każdym etapie sporu z ubezpieczycielem można również skorzystać z polubownych metod rozwiązywania sporów - mediacji lub arbitrażu - świadczonych w ramach Sądu Polubownego przy Komisji Nadzoru Finansowego. Co do zasady przed sądem rozstrzygane są sprawy, których wartość przedmiotu sporu przekracza 500 zł. Więcej informacji można uzyskać pod numerem telefonu 22 26 24 054, wysyłając e-mail na adres: sad.polubowny@knf.gov.pl lub na stronie KNF.

Sprawy nieindywidualne

Jeśli sprawa dotyczy naruszenia zbiorowych interesów konsumentów, tzn. potencjalnie każdy może zostać poszkodowany, można zawiadomić Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK). UOKiK podejmuje interwencje jedynie w uzasadnionych przypadkach. Osoba zgłaszająca podejrzenie podejmowania niezgodnych z prawem działań nie jest stroną postępowania i nie jest informowana o jego wynikach. UOKiK nie prowadzi indywidualnego poradnictwa, ani nie rozstrzyga indywidualnych sporów z przedsiębiorcami.

Czym się różni indywidualne od grupowego ubezpieczenia na życie z ufk?

Umowy ubezpieczenia z ufk oferowane są zarówno w formie ubezpieczenia indywidualnego, jak i grupowego. W przypadku ubezpieczenia indywidualnego konsument zawiera z towarzystwem ubezpieczeniowym umowę na własny rachunek. Istnieje również możliwość, że umowę indywidualną zawierają ubezpieczający i ubezpieczyciel na rachunek konsumenta.

Grupowe ubezpieczenie na życie z ufk jest zupełnie odmiennym produktem. Jest to umowa, którą zawiera bank lub pośrednik finansowy jako ubezpieczający i czyni to na rachunek swoich klientów, którzy w ten sposób stają się ubezpieczonymi. Konsument, aby uzyskać ochronę ubezpieczeniową, musi złożyć ubezpieczającemu deklarację przystąpienia do ubezpieczenia – tj. przystąpić do umowy już podpisanej. Dopiero wówczas występuje w roli ubezpieczonego. Konsument nie jest zatem stroną umowy, co negatywnie wpływa na jego pozycję w przypadku potrzeby obrony swoich interesów. Ubezpieczenie grupowe jest dużo mniej korzystne również dlatego, iż skutkuje odebraniem konsumentowi wielu ustawowych uprawnień, które przysługiwałyby mu jako stronie umowy ubezpieczenia w ubezpieczeniu indywidualnym, m.in. pozbawia go możliwości skorzystania z prawa odstąpienia od umowy ubezpieczenia, ogranicza obowiązki informacyjne po stronie ubezpieczyciela, a także eliminuje prawo do dochodzenia roszczeń odszkodowawczych.

Cookies

Na naszej stronie korzystamy z plików cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies w Twojej przeglądarce.

Rozumiem i akceptuję