Ustawowe wakacje od kredytu

Konsumencie, masz kredyt a straciłeś pracę lub inne główne źródło dochodu? Pamiętaj, że możesz bezpłatnie zawiesić spłatę kredytu hipotecznego i konsumenckiego korzystając z „ustawowych wakacji kredytowych”.

Przypomnijmy, kredytobiorcy mogą zawiesić wykonywanie umowy kredytowej, czyli skorzystać z tzw. „ustawowych wakacji kredytowych”, w ramach tarczy antykryzysowej 4.0. przyjętej w czerwcu 2020 r. Z uprawnienia mogą skorzystać ci, którzy po 13 marca 2020 r. w wyniku pandemii stracili pracę lub inne główne źródła dochodu. Maksymalny czas trwania „ustawowych wakacji kredytowych” to trzy miesiące (o długości decyduje kredytobiorca). Jeśli konsument ma kilka kredytów w jednym banku – może zawiesić tylko jeden z nich.

W czasie trwania „ustawowych wakacji kredytowych” instytucja finansowa nie może naliczać odsetek ani pobierać innych opłat, z wyjątkiem opłat z tytułu składek za umowy ubezpieczenia związane z kredytem.

Zachęcam do korzystania z ustawowych wakacji kredytowych, które zostały przyjęte w trosce o gospodarstwa domowe szczególnie dotknięte ekonomicznymi skutkami pandemii. (…) O to rozwiązanie jako Urząd walczyliśmy, w drugiej fali pandemii może się okazać pomocne dla tych konsumentów, którzy dotychczas z niego nie korzystali. To ważne narzędzie wsparcia dla Polaków, które w przeciwieństwie do tzw. bankowych wakacji kredytowych jest rozwiązaniem darmowym – mówi Tomasz Chróstny, Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów.

Procedura wnioskowania o „ustawowe wakacje kredytowe”

1. Złóż wniosek o „ustawowe wakacje kredytowe” do instytucji finansowej (możesz skorzystać ze wzoru – pobierz go ze strony finanse.uokik.gov.pl).
2. Zawieszenie wykonania umowy następuje od chwili otrzymania wniosku.
3. W ciągu 14 dni bank potwierdzi, że otrzymał wniosek i zawiesił wykonanie umowy.
4. Jeśli miałeś ubezpieczenie związane z kredytem, bank poinformuje cię o wysokości składki, którą będziesz opłacał.
5. Okres kredytowania i wszystkie terminy przewidziane w umowie kredytu zostaną przedłużone o czas zawieszenia.

Co ważne, jeśli złożyłeś wniosek o „ustawowe wakacje kredytowe” i spełniasz wymogi ich udzielenia bank nie może Ci odmówić. Nie może też zmieniać twojego wniosku – proponując płatne, komercyjne wakacje kredytowe. Pamiętaj też, że bank nie może wymagać od ciebie dodatkowych oświadczeń ani dokumentów, pod rygorem braku akceptacji wniosku o „ustawowe wakacje kredytowe”.

Jeśli spotkałeś się z wyżej wymienionymi działaniami, zgłoś problem UOKiK poprzez adres mailowy monitoring@uokik.gov.pl.

mBank przegrał z frankowiczami

Klienci mBanku wygrali przed Sądem Okręgowym w Łodzi sprawę o zwrot prawie 62 tys. zł nadpłaty nienależnie pobranych rat kredytu hipotecznego indeksowanego we frankach szwajcarskich. Sąd wziął pod uwagę pierwszy wydany przez prezesa UOKiK w indywidualnej sprawie istotny pogląd. Sąd odwoławczy zmienił wyrok sądu I instancji, który to we wrześniu 2017 r. uznał, że bank nie musi zwracać pieniędzy.

Sprawa dotyczyła kredytu hipotecznego w wysokości 360 tys. zł indeksowanego we frankach szwajcarskich, zaciągniętego w mBanku. Klienci zwrócili uwagę na abuzywne klauzule przeliczenia walutowego przy spłacie kredytu, dlatego domagali się od banku zwrotu różnicy między sumami rat wpłaconymi do banku a kwotą, która powinna być należna bankowi, w sytuacji gdy klauzule byłyby wyeliminowane z umowy. Klienci zakwestionowali także klauzule indeksacyjne i zmiennego oprocentowania.
Sąd Okręgowy uznał argument powodów, że nie byli w stanie zidentyfikować kursów walut wykorzystywanych przez bank do obliczenia wysokości rat, gdyż naliczane były według tabeli kursowej, której sposób ułożenia był powodom nieznany – brakowało parametrów i algorytmów, w jaki sposób bank obliczał te kwoty.

W uzasadnieniu wyroku Sąd potwierdził również, że mBank przeliczał kurs walutowy w sposób korzystny dla siebie. Jednocześnie zróżnicowanie między kursem kupna a kursem sprzedaży, stosowanym dla określenia wysokości kapitału kredytu, a następnie wysokości spłaty, należy uznać za sprzeczne z dobrymi obyczajami i narażające interesy konsumenta.

Co ważne, na wyrok Sądu Okręgowego wpływ miał pierwszy wydany indywidualnie przez Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów istotny pogląd w sprawie (IPwS).

Generalny istotny pogląd prezesa UOKiK ws. dotyczącej przesłanek zmiany oprocentowania

Prezes UOKiK od 2016 r. wydaje istotne poglądy w sprawach (IPwS), w których toczą się postępowania sądowe. W większości przypadków dotyczyły on sporów konsumentów z bankami w zakresie wykonywania przez banki umów pożyczek i kredytów hipotecznych denominowanych bądź indeksowanych do walut obcych. Ostatni IPwS dotyczy stosowanych przez przedsiębiorców klauzul odnoszących się do przesłanek zmiany oprocentowania w umowach kredytów hipotecznych i konsumenckich.

Zdaniem Prezesa UOKiK, za niedozwolone postanowienia umowne, o których mowa w art. 385(1) § 1 kodeksu cywilnego należy uznać takie, które umożliwiają przedsiębiorcy arbitralne podejmowanie decyzji w tak istotnych kwestiach, jak zmiana wysokości oprocentowania kredytu.

Tak ukształtowane postanowienia powodują, że powstaje ryzyko, że banki będą zabezpieczać jedynie własny interes ekonomiczny, pozostawiając konsumentów przez lata w niepewności co do wysokości swoich zobowiązań.

Stanowisko Prezesa UOKiK dotyczące klauzul określających przesłanki zmiany oprocentowania w umowach kredytowych

Sformułowanie przesłanek zmiany oprocentowania w sposób ogólny lub blankietowy uniemożliwia konsumentom zweryfikowanie zasadności wprowadzania przez banki zmian wysokości oprocentowania. W takiej sytuacji ciężar finansowy zawartej umowy i ryzyko, jakie związane jest z charakterem umowy kredytu o zmiennym oprocentowaniu, przerzucone zostaje w całości na konsumentów, prowadząc do nieuzasadnionego uprzywilejowania pozycji banków względem nich. Możliwość zmiany przez banki oprocentowania kredytu w sposób niepoddający się kontroli konsumentów może znacząco niekorzystnie wpływać na ich sytuację finansową i jednocześnie przysparzać bankom niczym nieuzasadnionych korzyści z tego tytułu. W poglądzie przytoczone zostały fragmenty uzasadnień wyroków, na podstawie których postanowienia, którymi banki posługiwały się w obrocie z konsumentami zostały wpisane do rejestru klauzul abuzywnych.

W załączonym poniżej IPwS znajdują się również przykładowe klauzule określające przesłanki zmiany oprocentowania, które Prezes UOKiK ocenił jako abuzywne.